Kaynak: 
http://www.kamatur.org/index.php 
http://www.kamatur.org/sozluk/index.php?a=list&d=1&t=dict&w1=A

A
1.	a	ya, ise anlamında Karaçay-Malkar Türkçesi'ne özgü bir ek. Ünlü ile biten kelimelerden sonra "va" şeklinde gelir. ◊ a mümkün mü?, olur mu? anlamında bir ek. … Ornekler: sen a nek kelmeyse; ya sen niye geliniyorsun. anı va çırtda körmegenme; onu ise hiç görmedim. men tohta deyme, sen a callab barasa; ben dur diyorum, sen ise sıvışıp gidiyorsun.; men kadahb işleyme, sen a?; ben harıl harıl çalışıyorum, ya sen?; barmay a, barmay amalıbız cokdu; gitmemek olur mu, çaresiz gideceğiz, a dilek bildiren bir ek. ' aytsang a; söylesene. berseng a; versene. 0.6 KB
2.	Abacırık	örtüsü açılmış, biçilmiş, çıplak Ornekler: ~ cer: çıplak yer 
3.	Abacırıklık	çıplaklık, örtüsüzlük 
4.	Abadanlık	büyüklük, irilik, yükseklik Ornekler: ~ıŋı körgüzt: büyüklüğünü göster 
5.	Abadanırak	büyükçe, irice, yüksekçe Ornekler: ~ söleş: yüksekçe konuş, ~ın ber: iricesini ver, meni caşım anıkından ~dı: benim oğlum onunkinden büyükçedir 
6.	Abazakoyan	ebegömeci bk. adaygüttü. 
7.	Abaçı	öcü, gulyabani 
8.	Abdez	abdest Ornekler: ~ almak: abdest almak, ~ buzmak: abdest bozmak, ~ suv: abdest suyu 
9.	Abdezli	abdestli 
10.	Abezek	kol kol üstüne konularak grup halinde oynanan bir karaç-malk. halk oyunu Ornekler: ~ge bardırmak: abezek oynatmak. 
11.	aba	anne 
12.	abadan	büyük, iri, yaş ve boy itibııriyle büyük Ornekler: abadan caşım üydedi; büyük oğlum evdedir, gakkını abadanın sayla;; yumurtanın irisini seç. 
13.	abadanlık	irilik, büyüklük ◊ yaş itibariyle büyüklük. Ornekler: caşlanı ortasında; abadanlıgın esge alıb söleşdi;; gençlerin ortasında yaşını; dikkate alarak konuştu 
14.	abadarlak	daha kuvvetli, daha büyük, daha gür 
15.	abaçı	cin, hortlak ◊ öcü 
16.	abrek	eşkiya,haydut 
17.	abıcırık	toprak 
18.	Aç-calanŋaç	karnı aç-üstü yalın (aç-sefil) 
19.	Aç-tok	aç-tok 
20.	Açaytmak	acıktırmak
21.	Açaytıv	acıktırma 
22.	Açdırmak	açtırmak 
23.	Açdırıv	açtırma 
24.	Açha	akçe, para … Ornekler: Altın ~: altın akçe, kağıt ~: banknot, ~ hurcun: para kesesi, ~ bölmek: para bozmak, bölünŋen ~: bozuk para, col ~: yol parası, önküç ~: ödünç para, uvak ~: ufak para, ~ beriv: para verme, tıyılğan ~: kesilen para, boluşluk ~: yardım parası, ~ avuşduruv: para değiştirme, ~ğa boçha azmıdı?: akçeye bohça (kese) az mıdır? 0.4 KB
25.	Açha-boçha	akçe-bohça Ornekler: Açhası-boçhası igidi: akçesi-bohçası çok. 
26.	Açha-maçha	para-mara 
27.	Açhalay	para olarak, akçe olarak 
28.	Açhalı	paralı Ornekler: ~nı kolu oynar, ~sıznı közü oynar: paralının eli oynar, züğürtün gözü oynar 
29.	Açhalılık	paralılık 
30.	Açhasız	parasız, züğürt 
31.	Açhasızlık	parasızlık, züğürtlük 
32.	Açhaçık	akçecik, paracık 
33.	Açhıl	ekşi Ornekler: ~ suv: maden suyu. 
34.	Açhıllık	ekşilik 
35.	Açhıç	anahtar Ornekler: ~ orun: anahtarlık, anahtar deliği, ~ıŋı birgeŋe al: anahtarını yanına al, kiritni ~ı kaydadı?: kilidin anahtarı nerede? 
36.	Açköz	aç gözlü, doymak bilmeyen. 
37.	Açlay	aç olarak, aç halde. Ornekler: Sabiyle ~ cathandıla: çocuklar aç halde yattılar, ~ ölgün!: aç olarak ölesice! 
38.	Açlık	açlık … Ornekler: ~ı belgilidi: açlığı belli oluyor, ~ sınamak: açlığı sınamak, açlığı tecrübe etmek, ~, calanŋaçlık, işsizlik: açlık, sefalet, işsizlik, ~ cetgen zamanda: açlık eriştiği zaman, Allah ~ sınatmasın: Allah açlık sınatmasın, Allah açlıkla terbiye etmesin. 0.3 KB
39.	Açmak	açmak … Ornekler: Eşikni ~: kapıyı açmak, kiritni ~: kilidi açmak, col ~: yol açmak, kıyırın ~: kenarını açmak, kazavat ~: savaş açmak, etin ~: çıplak yerini açmak, betin ~: yüzünü açmak, keŋine ~: ardına kadar açmak, karab közüŋ körmeydi, eşik açarğa erinmeydi: bakıp gözün görmüyor, kapı açmaya üşenmiyor (bilmece/rüzgar), için ~: içini açmak, içini dökmek, avuzun açıb karaydı: ağzını açıp bakıyor, orunuŋu aç da cat: yatağını aç da yat, üsüŋü aç: üstünü aç, içki til açar: tatlı dil (her kapıyı) açar, ötürügün ~: yalanını ortaya çıkarmak. 0.6 KB
40.	Açteper	haris, aç gözlü, hırslı.
41.	Açteperlik	harislik, aç gözlülük, hırslılık. 
42.	Açı	acı, ekşi, hüzün, acı, keskin, şiddetli, sert … Ornekler: ~ şibiji: acı biber, ~ tatıv: acı tat, süt ~dı: süt ekşidi, ~ cılamuk: acı gözyaşı, ~ iyis: ekşi koku, ~ cel: keskin rüzgar, ~ avruv: şiddetli hastalık, ~ cuvab: sert cevap, ~ tilli: keskin dilli, ~ kıyınlık: şiddetli felaket, ~ duşman (tuşman): şiddetli düşman, ~ kazavat: şiddetli savaş, ~ küreş: sert mücadele, ~ boyav: keskin renk, ~ kızıl: açık kırmızı, ~ kızıl ceŋil oŋar: açık kırmızı çabuk solar, şibijini ~sı: biberin acısı, ~ bolsa da açık söz aşhı: acı olsa da açık söz yahşi, açı kızıl terk oŋar, bek süygen terk döŋer: açık kırmızı çabuk solar, çok seven çabuk usanır (a.s.), turu söz ~: doğru söz acı (gelir) (a.s.). 0.8 KB
43.	Açık	açık, vazıh ◊ vokal, sesli harf … Ornekler: Eşik ~dı: kapı açık, ~ eşik: açık kapı, ~ aytıv: açık söyleme, ~ cağa: açık yaka, ~ cara: açık yara, ~ köllü: açık kalpli, misafirperver, cömert, ~ köllü konakbay: misafirperver konakbay, ~ çöb atıv: açık kura çekme, ~ söz: açık söz, anlaşılır söz, ~ etmek: açıklamak, ~ bolmak: ayan beyan olmak, meydana çıkmak, süymekliğin ~ etmek: ilan-ı aşk etmek, sevgisini açıklamak, kimge da ~ zat: kime de belli olan şey, herkesçe bilinen, ~ köten: götü açık, aşırı cömert, çıplak, züğürt, ~ körünmek: belli olmak, açık görünmek, ~ carağa tuz sebgença: açık yaraya tuz serpmiş gibi.; ~tavuşla: sesli harfler, tar ~: dar sesli, keŋ ~: geniş sesli, cumuşak ~: yumuşak sesli, ~ bölüm: açık hece, sesli harfle biten hece, katı ~: sert sesli. 0.9 KB
44.	Açıklanıv	açıklanma, izah edilme 
45.	Açıklav	açıklama, izah Ornekler: İşni bolumun ~: işin vaziyetini izah, muratın ~: gayesini açıklama. 
46.	Açıklavçu	açıklayıcı, niteleyici, belirleyici Ornekler: ~ boysunŋan aytım: belirleyici yan cümlecik, belirleyici bağımlı cümle. 
47.	Açıklık	açıklık, berraklık, netlik Ornekler: İşni ~ı: işin açıklığı, suratnı ~ı: resmin netliği, künnü ~ı: günün berraklığı, söznü ~ı: sözün açıklığı, cürekni ~ı: kalbin açıklığı, candanlık, içtenlik. 
48.	Açılmak	açılmak … Ornekler: Eşik açıldı: kapı açıldı, kirit açılmaydı: kilit açılmıyor, açılıb turmak: açılıp durmak, keŋine ~: ardına kadar açılmak, sonuna kadar açılmak, közü ~: gözü açılmak, gözü görmeye başlamak, kazavat açılğandı: savaş açıldı, avruvdan ~: hastalıktan kurtulmak, Teyri eşik açıldı: Tanrı’nın nuru göründü, ilahi ışık tecelli etti. 0.4 KB
49.	Açılmazça	açılmayacak şekilde Ornekler: Terezeni ~ begitmek: pencereyi açılmayacak şekilde sıkı kapatmak. 
50.	Açılğan	açılan, açık Ornekler: ~ eşik: açılan kapı, açık kapı, eki ~ eşik: iki tarafa açılan kapı, mektapnı ~ künü: okulun açıldığı gün, ~ kolayaz kuru cabılmaz: açılan el boş yumulmaz, dilenen el boş çevrilmez 
51.	Açılık	acılık, şiddetlilik, sertlik Ornekler: Şibijini ~ı: biberin acılığı, kazavatnı ~ı: savaşın sertliği.; Açılıv açılma, görünme. 
52.	Açılıv	açılma, görünme 
53.	Açılıvçu	açılıcı, açılan, açılabilen. Ornekler: Tartılıb ~: çekilerek açılabilen. 
54.	Açıma	ekşi, tehammür etmiş Ornekler: ~ süt: ekşi süt. 
55.	Açımak	acımak, acı duymak, üzülmek ◊ acımak, ekşimek, mayalanmak, tehammür etmek. … Ornekler: Kolum açıydı: elim acıyor, cüregi ~: kalbi acı duymak, açımay: acımadan, acımaksızın, açır közüvü bolur edi: üzüleceği varmış, acı çekme sırası varmış, adam açımasın ansı!: insan üzülmeye görsün yoksa!, açırıknı kuvutdan tişi tüşer: acı çekecek (olanın) kavut (yerken) dişi düşer; Süt açığandı: süt ekşimiş, tılı açığınçı sabır bol: hamur mayalanana kadar sabret. 0.5 KB
56.	Açımağan	acımayan, ekşimeyen, mayalanmayan Ornekler: ~ gırcın: mayasız ekmek, ~ tılı: mayalanmayan hamur, ~ boza: tehammür etmeyen boza. 
57.	Açınmak	sempati duymak, içten ilgilenmek, kalpten alaka duymak, samimiyetle ilgi göstermek. 
58.	Açınıv	samimi ilgi gösterme 
59.	Açıthı	maya, hamur mayası. 
60.	Açıtmak	acıtmak, canını yakmak ◊ mayalandırmak, tahammür ettirmek, ekşitmek … Ornekler: Açıtıb turmak: acıtıp durmak, canını yakıp durmak, açıtırça: acıtacak şekilde, canını yakacak kadar, açıtmazça: acıtmayacak kadar, ana kolu açıtmaz: ananın eli acıtmaz.; Tılı ~: hamuru mayalandırmak (daha ziyade hamur yoğurmak anlamına kullanılır), sütnü ~: sütü ekşitmek. 0.4 KB
61.	Açıtılmak	ekşimeye bırakılmak, acıtılmak, mayalanmak Ornekler: Tılı açıtılğandı: hamur mayalanmaya bırakıldı (hamur yoğuruldu anlamına da gelir ki, en çok da bu anlamda kullanılır). 
62.	Açıtılıv	acıtılma, mayalanmaya bırakılma. 
63.	Açıv	açma ◊ acı, üzüntü, keder, acıma, üzülme ◊ öfke, sinir, kızgınlık … Ornekler: Tükenni ~: dükkanı açma, col ~: yol açma, köz ~: göz açma, gözü açma.; ~ sınamak: acı sınamak, acı çekmek, ~ körme!: acı görme, hüzünlenme!, ~ cılamak: acı gözyaşı dökmek, ~ cılamuk: acı gözyaşı, cüregine ~ tüşmek: kalbine acı girmek.; . ~ bolmak: asabını bozmak, ~ etmek: sinirlendirmek, canını sıkmak, ~u üsünde: öfkesi üstünde, ~una ketmek: canı sıkılmak, ~un almak: öfkesini gidermek, kızgınlığını çıkarmak, ~uŋu tıy: asabına hakim ol, öfkeni tut, ~u burnunu uçundadı: öfkesi burnunun ucunda, ~ eter üçün: sinirlendirmek için, çatlatmak için, senŋe ~ğa: sana inadına, seni kızdırmak için, ~ğa etgença: kızdırmaya yapmışçasına, inadına yapmış gibi, ~u sınŋandan sora: öfkesi geçtikten sonra, ~ tiymek: acı girmek, cüregine ~ tiygendi: kalbine acı düştü, ~ söz: kızdırıcı söz, ~dan carılmak: öfkeden çatlamak, ~u burnuna çabdı: acısı burnuna aksetti, öfkesi burnuna vurdu, ~ etgen: sinirlendiren, ~ duşman, akıl tos: öfke düşman, akıl dost , ~ birni horlar, akıl miŋni horlar: öfke birini yener, akıl binini yener , ~ ne ullu bolsa da tavnu buzmaz: öfke ne kadar büyük olsa da dağı dağıtamaz 1.3 KB
64.	Açıvlandırırça	sinirlendirecek gibi, kızdıracak gibi. 
65.	Açıvlandırıv	sinirlendirme, kızdırma, öfkelendirme. 
66.	Açıvlanmak	kızmak, öfkelenmek, sinirlenmek Ornekler: Açıvlanıb karamak: sinirlenerek bakmak, bek ~: çok kızmak, açıvlanıb turmak: sinirlenip durmak, açıvlanarak bolmak: öfkelenir gibi olmak. 
67.	Açıvlanıv	öfkelenme, kızma, sinirlenme 
68.	Açıvlanıvuk,Açıvlanıvçu	kızıcı, sinirlenici, çabuk kızan, öfkelenici Ornekler: Sen bir ~sa: sen çabuk öfkelenen birisin. 
69.	Açıvlanışıv	(birbirine) kızışma, öfkelenişme 
70.	Açıvlanŋan	öfkelenen, sinirli, kızan, köpüren … Ornekler: . ~ közüvümde: kızdığım sırada, meni ~ım seni üçündü: benim kızgınlığım senin yüzünden, asırı ~dan ne eterin bilmeyedi: aşırı sinirlenmekten ne yapacağını bilmiyordu, ~nı tili burnuna ceter: öfkelenenin dili burnuna erişir 0.3 KB
71.	Açıvlu	öfkeli, kızgın, sinirli, acılı, kederli. … Ornekler: ~nu allına turma: öfkelinin önüne çıkma, ~ başda akıl cok: kızgın başda akıl yok, ne ese da ~ kanıŋ bardı: nedir bilmiyorum ama, kederli yüzün var, ala ataları ölgen sebebli ~ bolub turadıla: onlar babalarının ölümü sebebiyle acı içinde bulunuyorlar. 0.3 KB
72.	Açıvluk	acı verecek, kederlendirecek. Ornekler: ~ ne bardı?: kederlendirecek ne var?, ~ bir zat bolmağa edi: acı verecek bir şey olmasaydı. 
73.	Açıvluluk	kızgınlık, sinirlilik, öfkelilik, kederlilik, üzüntülülük. 
74.	Açıvsamak	acımtırak olmak, biraz öfkelenmek. 
75.	Açıvsunmak	sinirine dokunmak, biraz kızmak, biraz tasalanmak. 
76.	Açıvsunŋan	biraz sinirlenmiş, biraz tasalanmış, biraz kızgın. Ornekler: ~ adam: biraz sinirlenmiş adam, açıvsunub aytmak: biraz sinirlenerek söylemek, sinirine dokunarak söylemek 
77.	Açıvsuz	üzüntüsüz, kedersiz, dertsiz, zararsız, tasasız, sinirsiz, öfkesiz, acısız Ornekler: ~ nakırda: zararsız şaka, ~ cıl: kedersiz (dertsiz) yıl, ~ boluğuz: tasasız olunuz. 
78.	Açıvsuzluk	acısızlık, kedersizlik 
79.	Açıvtaş	şap 
80.	Açıvçu	acıyıcı ◊ açıcı, açmaya yarayan. Ornekler: ~ ayağım: acıyıcı (her zaman acıyan) ayağım.; Kitab ~: kitap açıcı.
81.	Açığan	acımış, acılaşan, ekşiyen ◊ acıyan, üzülen, üzüntü … Ornekler: ~ süt: ekşiyen (kesilmiş) süt, ~ tılı: ekşimiş hamur, ~ bışlak: ekşiyen peynir.; ~ın belgili etmedi: üzüntüsünü belli etmedi, canı ~: canı acıyan, ölgenŋe ~: ölene üzülen. 0.3 KB
82.	Açığavuz	ağzı açıklık, şaşkınlık. 
83.	acal	ecel 
84.	acaş-	yolunu şaşırmak Ornekler: ol acaştı çegette (ormanda yolunu kaybetti) 
85.	acır	aygır 
86.	açaymak	acıkmak 
87.	açayıv	acıkma 
88.	açha	akçe,para Ornekler: açha hurcun (para kesesi) 
89.	açhıç	anahtar 
90.	açı	acı 
91.	açı-	acımak, acılaşmak 
92.	Adabiyat	edebiyat, literatür. 
93.	Adaka	horoz. 
94.	Adalat	adalet. 
95.	Adalatlı	adaletli 
96.	Adalatlık	âdillik. 
97.	Adalatlılık	adaletlilik. 
98.	Adalatsız	adaletsiz. 
99.	Adam	adam, insan … Ornekler: işekli ~: şüpheli adam, bir kavum ~: bir kısım insan, bir-bir ~la: bazı insanlar, ~ bolmak: insan olmak, kucur ~: acayip adam, ~ başına: adam başına, ~ söz: insan sözü, ~ hak: kişi hakkı, insan hakkı, ~ kıyın: insan emeği, ~ladan ayrılmak: insanlardan ayrılmak, ~ karamazlık: insan yüzüne bakılmayacak derecede, ~ katında ösmegen: insan yanında büyümeyen, ~ ortası: insan ortası, ~ ulu: insan oğlu, Teyri ~ı: (bir yemin şekli), karaçay ~: karaçaylı, karaçay insanı, bir ~ keledi: bir adam geliyor, demeŋili ~: sağlam adam, ~ canından ülüş eterça: insan canından hisse verircesine, ~nı adamlığı kıyınlık cetgen kün belgili bolur: insanın insanlığı felaket gününde belli olur, ~nı adamlığı nögerinden tanılır: insanın insanlığı arkadaşından anlaşılır, ~ adargı bolsa da amallıdı: insan güçsüz olsa da çare bulmayı bilir, ~lanı akılları bir bolsa, bazar bolmaz edi: adamların akılları bir olsa, pazar kurulmazdı, ~ akıl neden da küçlüdü: insan aklı hrşeyden güçlüdür, ~nı amanı ~nı beti bile oynar: adamın kötüsü insanın yüzüyle oynar, ~nı bağasın ~ bilir: insanın kıymetini insan bilir, ~ı bolğan mal eter, çibini bolğan bal eter: adamı olan mal üretir, arısı olan bal üretir, ~ bolluk sıfatından belli: adam olacak yüzünden belli, ~nı canı topurak, terekni canı capırak: adamın canı toprak, agacın canı yaprak, ~ körgenin aytır, tavuk körgenin çöpler: adam gördüğünü söyler, tavuk gördüğünü yer, ~ körürün körmey körüne kirmez: insan göreceğini görmeden mezara girmez, ~ karğasa bir palah, el karğasa min palah: insan kargarsa bir felaket, halk kargarsa bin felaket, ~ tabmasan börk ağaç bıla keŋeş: adam bulamazsan börk ağacına danış (müzakere et), ~ turğan cerine, it toyğan cerine: insan doğduğu yere, it doyduğu yere. 1.9 KB
100.	Adamlı	adamlı.
101.	Adamlık	insanlık. Ornekler: ~ı bolğan: insanlığı olan. 
102.	Adamlıklı	insaniyetli. 
103.	Adamlıksız	insaniyetsiz. 
104.	Adamça	adam gibi, insanca. 
105.	Adamçık	adamcık, insancık. 
106.	Adargı	küçük, çelimsiz, az Ornekler: ~ hak: cüz’i ücret, ~ zat: küçük şey, ~ zatnı berdi: az şey verdi, ~ adamçık: çelimsiz adamcık. 
107.	Adargıdan	çaresizlikten, azdan. Ornekler: meşinanı tübüne tüşerge ~ kaldı: makinanın altına düşmeye azdan kaldı, ~ aytadı alay: çaresizlikten söylüyor öyle. 
108.	Adargılı	çaresiz Ornekler: ~ bolup aytama: çaresizlikten söylüyorum. 
109.	Adargılık	azlık, çelimsizlıik, çaresizlik, cürmü küçük olmaklık. 
110.	Aday güttü	ebegömeci. 
111.	Adeb	terbiye, saygı, nezaket, edep, ahlâk, haya … Ornekler: ~i bolmağan: terbiyesi olmayan, ~ etgen: sayan, hürmet eden, ~ etmek: saymak, ~ni tuthan: nezaket gösteren, nazik, ~ üretmek: terbiye etmek, ~ üretiv: terbiye etme, eğitme, ~ni asırı bek tuthan: saygıda aşırı giden, çok saygı gösteren, ~ge kelişmegen: ahlâka uymayan, edebe sığmayan, ~ni adebsizden üren: hayayı hayasızdan öğren, ~ cokda namıs cok: edebi olmayanda namus olmaz, ~ etmegen ~ körmez: saygı göstermeyen saygı görmez. 0.5 KB
112.	Adeb-namıs	edep-namus, ar-haya. 
113.	Adebdeça	usulü dairesinde, nezaket ölçüsü içinde, âdâba uygun. 
114.	Adebiça	âdâbına göre, nazik bir şekilde, edep ölçülerine göre. 
115.	Adeblev	saygı gösterme, haya etme. 
116.	Adebli	terbiyeli, saygılı, ahlâklı, nazik, edepli. 
117.	Adeblilik	terbiyelilik, ahlâklılık, edeplilik. 
118.	Adebsiz	terbiyesiz, ahlâksız, saygısız, edepsiz. 
119.	Adebsizleniv	terbiyesizlenme, edepsizlenme. 
120.	Adebsizlenmek	edepsizlenmek, huysuzlanmak, terbiyesizlenmek.
121.	Adebsizlik	terbiyesizlik, hayasızlık, ahlâksızlık, saygısızlık. 
122.	Adebsizça	terbiyesizce, saygısızca, edepsizce. 
123.	Adej	arkaya alma, arkası sıra götürme, arkasına atma. … Ornekler: ~ at: yedekte götürülen at, atnı ~ge tartmak: atı yedekte götürmek, cavluknu ~ atmak: şalı arkasına atmak, başörtüsünü omuzlarından arkaya atmak, tonnu ~ kaplamak: kürkü omuzlarınaatmak. 0.3 KB
124.	Adejlemek	peşi sıra götürmek, refakatine almak. 
125.	Adejlev	peşine alma, arkasına takma Ornekler: atnı ~: atı yedeğe alma. 
126.	Adet	adet, töre, örf, usül, alışkanlık, teamül, gelenek. … Ornekler: ~ bolup kelgen: teamül haline gelen, alışkanlık, ~de corukdaça: yolu yordamınca, adeti usulünce, alışıldığı şekilde, örf-adette olduğu gibi, ~ deça: adetince, usulüne uygun, örfte olduğu gibi, teamülünce, ~de bolmağan: adette olmayan, örfte olmayan, ~i alaydı: usulü öyle, ~inde: sınırında, usulünde, ölçüsünde, ~ni buzmak: adeti bozmak, töreyi bozmak, teamülü bozmak, aman ~: kötü adet, carağan ~: faydalı adet, karaçay ~: karaçay töresi, karaçay örfü, burunŋu ~: çok eski adet, eskiden kalan adet, har elni ~i başha: herköyün adeti başka, igi ~ge üretiv: iyi alışkanlık öğretme, ol ~lerini koy: o alışkanlıkarını bırak, toy ~: düğün örfü, üyleniv ~: evlenme geleneği, ~ni buzmaz üçün: adeti bozmamak için, alaydı: usül öyle, ~den çıkmazğa kerekdi: töreden ayrılmamak gerek, usulden dışarı çıkmamak lâzım. 1.0 KB
127.	Adetiça	usulünce, teamüle göre, örfe uygun. 
128.	Adetlemek	örnek olmak, adete uymak Ornekler: Igini körsen adetle: iyiyi görürsen örnek al. 
129.	Adetlev	örnek alma, adete uyma. 
130.	Adetli	adetli, gelenekli, örflü. 
131.	Adetlik	adet, örf, gelenek (az kullanılır) Ornekler: munda ~ ne bardı? bunda adet denecek ne var? 
132.	Adetlilik	adetlilik, alışıklık, usullülük, örflülük, geleneklilik. 
133.	Adetsiz	adetsiz, örfsüz, geleneksiz. 
134.	Adetsizlik	adetsizlik, örfsüzlük, teamülsüzlük. 
135.	Adil	âdil, hakkaniyetli. 
136.	Adilli	adaletli, hakka saygılı. 
137.	Adillik	adaletsizlik, doğruluk. Ornekler: ~i bolmağan: adaletliliği olmayan, haksız. 
138.	Adilsiz	adaletsiz, haksız. 
139.	Adilsizlik	adaletsizlik, haksızlık 
140.	Adres	adres.
141.	Adurhay	Karaçay-malkarların cet atalarından birinin adı. 
142.	Adıgey	adige, Batı Kafkasya’da yaşayan çerkez kabilelerinin genel adı Ornekler: ~ til: adige dili. 
143.	Adıgeyli	adige, adige halkına mensup. 
144.	Adıgeyça	adigece, adige lisanı. 
145.	Adırgı	adargı. 
146.	Afendi	din adamı, hoca, efendi. Ornekler: Elni ~si: köyün hocası, anı ~ge sorayık: onu hocaya soralım, rais ~: reis efendi, Kadı Cağafar ~: Kadı Cafer Efendi. 
147.	Afendilik	din adamlığı, hocalık, efendilik. Ornekler: ~ etmek: hocalık yapmak 
148.	Aferim	aferin, bravo 
149.	Agurça	salatalık, hıyar. 
150.	Ağartıv	ağartma, beyazlatma. 
151.	Ağartıvçu	beyazlatıcı. 
152.	Ağartıvçuluk	beyazlatıcılık. 
153.	Ağarğan	ağaran, beyazlaşan. Ornekler: ~ çaç: ağaran saç, çaçı ~: saçı ağaran. 
154.	Ağarğınçı	ağarıncaya kadar. Ornekler: ~ cuvmak: ağarıncaya kadar yıkamak. 
155.	Ağarıv	ağarma, beyazlaşma 
156.	Ağaz	gelincik. Ornekler: ~ cürügen cerde çıçhanŋa orun kalmaz: gelincik yürüyen yerde fareye yer kalmaz, ~nı öltürgen sav kalmaz: gelinciği öldüren sağ kalmaz. 
157.	Ağaç	ağaç … Ornekler: ~ kabuk: ağaç kabuğu, ~ carğan: ağaç dilen, ağaç yaran, ~ carmak: ağaç yarmak, ~ carıvçu: ağaç yarıcı, ~ bit: ağaç biti, ~ at: tahta at, ~ cıkkır: tahta fıçı, ~ çavul: ağaç yığını, ~ çelek: ağaç kova, ~ işlemek: ağaç işlemek, ~ kakkıç: su değirmeni taşının üzerinde bulunan tak tak ağacı, ~ kalak: tahta kürek, ~ kaşık: tahta kaşık, ~ kesivçü: ağaç kesici, ~ kesmek: ağaç kesmek, ~ kıyır: tahta kenar, tahta köşe, ~ kotur: ağaç yumrusu, ağaç uru, ~ koyan: sincap (zoo.), ~ kulak: ağaçlıklı vadi, ormanla kaplı vadi, ~ kömür: ağaç kömürü, ~ kurt: ağaç kurdu, ~ senek: ağaç diren, ~ tavuk: ağaç kakan (zoo.), ~ tokmak: ağaç tokmak, tahta çekiç, ~ tük: yosun, ~ usta: dülger, marangoz, köçer ~: eksen, dingil, çepken ~: dokuma tezgahı, sal ~: tabut, suv ~: kovayla su taşımak için boyuna asılan iki ucu çengelli ağaç, asmak ~: darağacı, köt ~: dipçik, ~ atha minmek: omuz atına binmek, tabuta konulmak, ~ kişi: tahta adam, yalnız yaşayan vahşi adam, ~ha baltasız barma: ormana baltasız gitme, ~ı başın kesseŋ tübü kalır: ağacın başını kesersen dibi kalır, ~ cerni cırayı, kiyim erni cırayı: ağaç yerin güzelliği, giyim erkeğin güzelliği, ~ha örten tüşse kurğağı, çiyi da canar: ormana ateş düşse kurusu, yaşı da yanar, ~nı uzunu arkav bolur, adamnı uzunu calkav bolur: ağacın uzunu kiriş olur, adamın uzunu gevşek olur, ~ halkğa altındı, issilikge salkındı: ağaç halka altındır, sıcaklığa gölgedir, ~ çirise özeginden çiriydi: ağaç çürürse özeğinden çürür. 1.6 KB
158.	Ağaçlı	ağaçlı, ormanlık 
159.	Ağaşcı	ağaçcı, ağaçla uğraşan, oduncu Ornekler: ~nı üyü ağaçdan: oduncunun evi ağaçtan, ~nı üyü otunsuz kalır: oduncunun evi odunsuz kalır 
160.	Ağım	akış Ornekler: Zamannı ~ı: zamanın akışı.
161.	Ağıv	akma, damlama, dökülme, boşalma. 
162.	Ağızmak	akıtmak, düşürmek, dökmek. … Ornekler: terekle capırakların ağızdıla: ağaçlar yapraklarını döktüler, cerge suv ağızma: yere su dökme, maravçula eki cavnu urub ağızdılar: nişancılar iki düşmanı vurup yere serdiler, budaynı colga ağızıp kelgendi: buğdayı yola döküp gelmiştir, içine ağızdı: içine akıttı, cuvurtnu suvun kisege salıb ağızdı: yoğurdun suyunu keseye koyup akıtı. 0.4 KB
163.	Ağızıv	akıtma, dökme, düşürme. 
164.	Ah!	Ah!, oh!. … Ornekler: ~ anasına va!: ah anasını sattığım!, ~ igi sağan!: ah keşke!, ~-oh ete baradı: ah oh ede gidiyor, ~ demegen oh demez: ah demeyen oh demez, ~ degenlikge dükküç artık carılmaz: ah demekle kütük fazla yarılmaz. 0.3 KB
165.	Ahdüger	örtü, mahfaza, cul, barınak. 
166.	Ahlav	ruh hali, huy, maneviyat. Ornekler: ~u tüşüb turadı: hayal kırıklığına uğramış, ruhen çökmüş. 
167.	Ahlı(ahlu)	akraba, yakın, mensup, ehl. … Ornekler: Payğambarnı ~ları: Peygamberin ehl-i beyti, din ~: din mensubu, ~ların cıyıb aythandı: yakınlarını toplayıp söyledi, ~suna aman, kimge da aman: akrabasına kötü, herkime de kötüdür 0.2 KB
168.	Ahlılık (ahluluk)	yakınlık, aidiyet, mensubiyet Ornekler: ~uŋu tavıt: yakınlığını tavıt. 
169.	Ahlısız (ahlusuz)	yakını olmayan, kimsesiz. 
170.	Ahlısızlık (ahlusuzluk)	kimsesizlik. 
171.	Ahmadiy	ahmak, aptal. 
172.	Ahsınmak	iç çekmek, ahsınmak, of çekmek. Ornekler: Teren ~: derin iç çekmek, nek ahsınasa?: niçin iç çekiyorsun?, ahsınıb turma!?: oflayıp durma!, erinmegen ahsınmaz: üşenmeyen oflamaz 
173.	Ahsınıv	iç çekme, oflama, poflama, inler gibi derin nefes alma. 
174.	Ahsınıv-tıksınıv	oflama-poflama 
175.	Ahtiyar	keçe, aba. 
176.	Ahuvul	akıntıyla gelen buz, kayan buz, hareket eden buz Ornekler: ~ keltirib kalağan buzla: kayan buzların getirip yığdığı buzlar. 
177.	Ahval (ahuval)	durum, vaziyet, hal. Ornekler: ~ıŋ kalaydı?: durumun nasıl? 
178.	Ahır	ahir, son, nihayet. … Ornekler: ~ sünnet: son sünnet, ~ı cokdu: sonu yok, boluş ~!: yardımcı ol nihayet!, ~ sözleri: son sözleri, ~-aval: ahir-evvel (evvel-ahir), ~da da: en nihayet, oldu olacak, ~ına cetmek: sonuna erişmek, gücünü tüketmek (mec.), tüfeği çama dayamak, canım ~ıma cetgendi: canım burnuma geldi, canım çıkmak üzere. 0.4 KB
179.	Ahırat	ahiret, öte dünya Ornekler: ~ azab: ahiret azabı, ~ına col işlemek: öte dünyasına yol yapma, ~ azabdan dünya namıs küçlü: ahiret azabından dünya namusu güçlü (a.s.), ~ honşu: ahiret komşusu. 
180.	Ahıratlık	ahiretlik, öte dünyalık Ornekler: ~ neŋ bardı?: öte dünyalık neyin var?
181.	Ahıratsız	ahiretsiz, öte dünyası karanlık olan, günahkâr. 
182.	Ahıratsızlık	günahkârlık, ahiretsizlik. 
183.	Ahırda	sonda, ahirde Ornekler: ~ da: öyleyse, oldu olacak. 
184.	Ahırlık	sonluk, ahirlik 
185.	Ahırsız	sonsuz, ahirsiz. 
186.	Ahırsızlık	sonsuzluk, ebedi, ahirsizlik. 
187.	Ahırzaman	ahir zaman Ornekler: Aldanmağız ~ dünyağa: aldanmayın ahir zaman dünyaya. 
188.	Ahırğı	ahirki, sonki, son Ornekler: ~ söz: sonki söz, son söz, ~ haparla: sonki haberler, son haberler. 
189.	Ahırı	sonu, ahiri … Ornekler: ~na deri: sonuna kadar, söznü ~: sözün sonu, ~na cetginçi: sonuna kadar, sonu gelinceye kadar, tözümnü ~ı: tahammülün sonu, sabrın sonu, ~na çıkmak: bitirmek, tüketmek, sonuna çıkmak, açhabıznı ~na çıkdık: paramızı tükettik, caşavnu ~ı: hayatın sonu, ~sı: sonu, ~sı kıshası: eninde sonunda, önünde sonunda, kısacası, kestirmesi, açıkçası, ~sı kıshası men keteme: açıkçası ben gidiyorum, ~sı kıshası ne eterge bilmeyme: sözün kısası ne yapacağımı bilmiyorum. 0.5 KB
190.	Ahırında	sonunda, ahirinde. 
191.	Ahırındağı	ahirindeki, sonundaki. 
192.	ahsın	inlemek, oflamak, ıstırap çekmek Ornekler: ne üçün ahsındığ 
193.	Ajdağan	dev, iri yapılı, bahadır, yiğit Ornekler: ~ kibik: dev gibi, iri-yarı, ol kaynaydı, ~la kibik üç caşı: onun nesi var, dev gibi üç oğlu. 
194.	Ajdağanlık	yiğitlik, bahadırlık. 
195.	Ajım	şüphe, ihmal, kaygı. 
196.	Ajım etmek	şüphelenmek, ihmal etmek, nedamet duymak, ihmaline üzülmek, kaygılanmak, endişe etmek Ornekler: Caşçıknı kesi caŋız ketgenine ~ etib turama: oğlancağızın yalnız başına gittiğine endişelenip duruyorum 
197.	Ajımlı	şüpheli, endişeli … Ornekler: ~ etmek: ihmal etmek, kuşkulu durumda bırakmak, kaygılanmak, üzüntü duymak, koylarını suvukdan kırılğanına ~ etdik deb kıynaladıla: koyunlarının soğuktan telef olmasına, ihmal ettik diye üzülüyorlar, ~ bolmak: ihmale uğramak, tüzün aytsak atasını bağılğanı ~ bolğandı: doğrusunu söylemek gerekirse babasının tedavisi ihmale uğramış, ~ ölmek: şüpheli ölmek, ihmalden ölmek, ~ ölgen eki ölür: şüpheli ölen iki kere ölür 0.5 KB
198.	Ajımlılık	şüphelilik, ihmallilik 
199.	Ajımsız	şüphesiz, kat’i, kesin. Ornekler: ~ma: şüphem yok, buyruknu ~ toltur: verilen emri eksiksiz yerine getir, ~ kellikdi: muhakkak gelecek, cumuşuŋu ~ tındır: görevini eksiksiz yap. 
200.	Ajımsızlık	kesinlik, kat’ilik, şüphesizlik.
201.	Ajımçı	şüpheci, vesveseci 
202.	Ak	ak, beyaz ◊ süt. … Ornekler: ~ boyav: beyaz renk, ~ cuva: ak mantar, ~ şinli: beyaz benizli, ~ boyalğan: beyaza boyanmış, ~ kala: ak kale, ~ kalada sarı biyçe: ak kale, ak kalede sarı prenses (bilmece/yumurtanın sarısı), sırt üstünde ~ biyçe: tepe üstünde beyaz prenses (bilmece/baca), sırtı kazandan kara, tübü kardan ~: sırtı kazandan kara, altı kardan beyaz (bilmece/kırlangıç), beti ~ uçhun bolmak: yüzü solmak, rengi gitmek, ~sakal: aksakallı, ~çaç: ak saçlı, közüne ~ tüşgen: gözüne ak düşen, ~ baş: ak başlı, ~ bet: ak yüzlü.; ~ cıyıv: süt mamülleri üretme, ~ı bolmağan kara şay içer: sütü olmayan çay içer, ~ı bar üyde bereket da bar: sütü olan evde bereket de var. 0.8 KB
203.	Akbar	ekber, büyük Ornekler: Allah ~: Allah-ü ekber. 
204.	Akbet	beyaz yüzlü (insan). 
205.	Akbörk	beyaz takkeli, ak börklü. 
206.	Akcal (akçal)	beyaz, kır (at rengi). 
207.	Akka	dede, büyükbabanın babası. Ornekler: Mukkur ~la olturadıla: beli bükülmüş dedeler oturuyorlar, ol sabiy barıb tohtağan ~dı: o çocuk tam bir dededir (kart sözlü). 
208.	Akka-amma	dede-nine. 
209.	Akkalanmak	dedelenmek, yaşından büyük laf etmek, kart sözlü olmak. 
210.	Akkalanıv	dedeleşme, kart sözlü olma. 
211.	Akkalay	alüminyum. 
212.	Akkalık	dedelik Ornekler: ~ğa caşa: dede oluncaya kadar yaşa. 
213.	Akkıl	şüphe, tereddüt, kararsızlık. Ornekler: ~ bolmak: şüpheye düşmek, tereddüte düşmek, ~ etmek: tereddüte sevketmek, ~ bolub aşasaŋ, aşağanıŋ haram: şüphelenerek yersen, yediğin haramdır. 
214.	Akkıl-tekkil	mütereddit, kararsız. 
215.	Akkıllandırmak	şüphelendirmek, tereddüte düşürmek. 
216.	Akkıllandırıv	şüphelendirme, tereddüte düşürme. 
217.	Akkıllanmak	şüphelenmek, tereddüte düşmek. 
218.	Akkıllanıv	şüphelenme, tereddüte düşme. 
219.	Akkıllı	şüpheli, mütereddit, kararsız. Ornekler: ~ adam: mütereddit adam, ~ iş: şüpheli iş, ~ bolmak: tereddüte düşmek, ~ bolmay: tereddütlü olmadan. 
220.	Akkıllı-tekkilli	şüpheli-müpheli, kararsız-mararsız.
221.	Akkıllık	kararsızlık, müteredditlik. 
222.	Akkıllılık	şüphelilik, tereddütlülük. 
223.	Akkılsınmak	şüphelenmek, tereddütlenmek. 
224.	Akkılsınıv	şüphelenme, tereddütlenme. 
225.	Akkılsız	şüphesiz, tereddütsüz, kesin 
226.	Akkılsızlık	şüphesizlik, tereddütsüzlük. 
227.	Akkılça	şüphelice, tereddütlüce. Ornekler: ~ körünedi: şüphelice görünüyor 
228.	Aklamak	Aklamak, beyazlaştırmak, temize çıkarmak, ibra etmek, temizlemek. ◊ Beyaz badana yapmak, kireçlemek. Ornekler: Üynü aklarğa kerekdi: evi beyaz badana yapmak lazım. 
229.	Aklanmak	Temizlenmek, aklanmak. ◊ Kireçlenmek, badanalanmak. Ornekler: Kesin akladı: kendini temize çıkardı.; Üy aklanıb boşaldı: ev badanalanıp bitirildi. 
230.	Aklanıv	Temize çıkma, aklanma. ◊ Badanalanma, kireçlenme. 
231.	Aklav	Aklama, temize çıkarma. ◊ Badanalama, badana yapma, kireçleme. 
232.	Aklı-köklü	aklı-mavili Ornekler: Süygenibiz süyünsün, ~ kiyinsin: sevdiğimiz sevinsin, aklı-mavili giyinsin 
233.	Aklık	aklık, beyazlık Ornekler: Tavnu többesindegi ~ kar cavğanına işandı: dağın tepesindeki beyazlık, kar yağdığına delildir, tişirıv betine ~ cakğandı: kadın yüzüne aklık sürmüş. 
234.	Akmak	akmak, damlamak, dökülmek, boşalmak. ◊ Ahmak, kafasız, divane, aksi. … Ornekler: Üynü başı ağadı: evin çatısı akıyor, közlerinden cılamukla ağadıla: gözlerinden yaşlar damlıyor, çelekden ayran akıb boşalğandı: kovadan ayran damlayarak boşalmış, terekden almala akğandıla: ağaçtan elmalar dökülmüş, çaçım ağıb baradı: saçım dökülüp gidiyor, Koban Azav Teŋizge ağadı: Koban Nehri Azak Denizi’ ne dökülüyor, köb künle akdıla, birbirin kuvuşub: çok günler geçti birbirini takip ederek.; ~ akıl etginçi, akıllı işin bitdirir: ahmak akıl erdirene kadar, akıllı işini bitirir, ~, turğan cerin unutur: ahmak, doğduğu yeri unutur 0.7 KB
235.	Akmakbaş	kaz kafalı, taşkafa. 
236.	Akmaklanmak	ahmaklık etmek, delilik etmek, aksilenmek. 
237.	Akmaklanıv	ahmaklanma, delilenme, aksilenme. 
238.	Akmaklık	ahmaklık, delilik, aksilik. 
239.	Akmakça	ahmakça, divanece. 
240.	Akmıyık	ak bıyıklı.
241.	Akrab	akrep Ornekler: ~ kabhan sav bolmaz: akrep ısıran iyileşmez, ~la kemirlik etiŋi: akrepler kemiresice etini 
242.	Aksakal	Ak sakallı ◊ Tırpanla ot biçen işçilere yorgunluklarını unutturmak için çeşitli kılıklara girerek nükteli oyunlar çıkaran adam, maskara. … Ornekler: ~nı kiyiz kamçisi: aksakalın keçe kırbacı, ~nı kaç kapçığı: aksakalın güz dağarcığı, ~nı atçısı: aksakalın atçısı. 0.3 KB
243.	Aksüyek	asil, soylu, aristokrat. Ornekler: ~ tukum: asil sülale, ~ kavum: soylular sınıfı, ~le: soylular. 
244.	Aksıl	beyazımsı, akımsı, akca, açık renkli. 
245.	Aksıl bavur	beyaz karınlı, beyazımsı karınlı. 
246.	Aksıl baş	beyazımtırak başlı, açık saçlı. Ornekler: ~ ögüz boynun burmay suv içmez: beyazımsı başlı öküz boynunu bükmeden su içmez (gösterişli öküz boynunu kıvırmadan su içmez) 
247.	Aksıl boz	açık boz 
248.	Aksıl kök	açık mavi 
249.	Aksıldım	beyazımtırak, beyaza çalan Ornekler: ~ koŋur: beyazımtırak inek. 
250.	Aksıllık	açık renklilik, beyazımsılık. 
251.	Aksılsıman	açık benizli. 
252.	Aksıman	soluk, açık benizli. 
253.	Aksız	sütü olmayan, sütsüz. Ornekler: ~ bolduk: sütsüz kaldık, sütümüz kalmadı. 
254.	Aksızlık	sütsüzlük Ornekler: Bıyıl ~ canıbızğa cetdi: sütsüzlük (sağılacak hayvan olmayışı) bu yıl canımıza yetti. 
255.	Aktamak	ak damaklı, sansar, edebiyatta selvi boylu dev gibi güzel kadını ifade etmek için kullanılır, ak gerdanlı. 
256.	Akterek	kavak ağacı. 
257.	Akçık	sevimli ak, küçük ak Ornekler: ~ım: benim küçük ak benizli bebeğim. 
258.	Akğan	akan, damlayan. Ornekler: Teŋizğe ~: denize akan, ~ çelek: akan kova, ~ çayır: damla sakızı, ~ çalkı: (mec.) keskin tırpan. 
259.	Akıl	akıl, fikir. … Ornekler: ~ı bolmağan: aklı olmayan, ~ı cartı: yarım akıllı, ~ı cetmegen: aklı yetişmeyen, ~ı türlene turğan: aklı gidip gelen (deliliğin eşiğinde olan), kel-ket ~lı: aklı gidip gelen, ~ töbe: akıldânâ, akıl dolu, ~ cıydırmak: aklını başına toplatmak, ~ına cıymak: aklına sokmak, kafasına sokmak, alay bolur deb ~ıma kelgenedi: öyle olur diye aklıma gelmişti, ~dan taymak: aklını oynatmak, tavuş etmey söleşgen, halkğa ~ üretgen: bağırmadan konuşan, halka akıl öğreten (bilmece/kitap), ~ıŋ kalaydı?: fikrin nasıl?, ~ğa tüzetgen: akıl veren, fikir veren, boş ~: boş akıl, meni bir ~ım bardı: benim bir fikrim var, ters ~: ters akıllı, ~ tabmak: akıl öğrenmek, akıl danışmak, alğın ~ım alay edi: eskiden fikrim öyleydi, keter ~ğa kirğendi: gitmeyi kafasına koymuş, keter ~ı cokdu: gitmeye niyeti yok, kimni ~ına kellik edi?: kimin aklına gelirdi?, okur ~ım bardı: okumaya niyetim var, ~ bölmek: kendini (bir şeye) vermek, ~ından keter: aklından çıkart, ~ğa keltirmek: akla getirmek, ~ baylık: akıl zenginliği, ~ğa kelmezlik söz: akla gelmeyecek söz, ~ğa sıyınmağan: akla sığmayan, akılla bağdaşmayan, ~ıŋı başıŋa cıy: aklını başına topla, ceti cuklab ~ımda da cok edi: yedi kere uyusam aklıma gelmezdi, ~ıŋa sohan tuvrayım: aklına soğan doğrayım, ~ azdırmaz, bilim tozdurmaz: akıl azdırmaz, ilim tozutmaz, ~ı aznı azabı köb: akılı azın azabı çok, ~ bazarda satılmaydı: akıl pazarda satılmaz, ~ bıla adeb teŋ: akıl ile terbiye denktir, ~ı bolmağanŋa sakalı boluşmaz: akılı olmayana sakalı yardım etmez. 1.6 KB
260.	Akıl-balık	aklı baliğ olan, erişkin, sinni rüşt olan, buluğa eren. Ornekler: ~ bolmak: buluğa ermek, aklı baliğ olmak, ~ bolğunçu: buluğa erinceye kadar, ~ bolmağan: buluğa ermeyen.
261.	Akıl-balıklık	buluğa ermişlik, erişkinlik. 
262.	Akıllandırıv	akıllandırma. 
263.	Akıllanıv	akıllanma. 
264.	Akıllaşmak	birbirinden akıl almak, danışmak. Ornekler: Bizdegi üybiyçe bıla da bir akıllaşayık: bizim hanımla da bir danışalım. 
265.	Akıllaşıv	akıl alışverişinde bulunma, danışma, karşılıklı akıl verme, istişare etme. 
266.	Akıllı	akıllı. … Ornekler: Kesin ~la sanağan: kendini akıllı sanan, keter ~: gitmeye niyetli, bir ~: aynı fikirde, durus ~: doğru fikirli, dürüst fikirli, citi ~: sivri akıllı, teren ~: derin akıllı, aklı çok olan, çok akıllı, eter ~: yapmaya niyetli, ~nı allı bıla oz, akılsıznı artı bıla oz: akıllının önü sıra geç, akılsızın ardı sıra geç, ~ altın tokmak: akıllı altın tokmak gibidir (deyim), ~nı asılını telini katında bilinir: akıllının değeri delinin yanında bilinir, ~ğa bir ayt, telige miŋ ayt: akıllıya bir söyle, deliye bin söyle, ~nı caŋılğanı telini ozar: akıllının yanlış hareketi delininkinden beter olur, ~ seni da aldamaz, kesin da aldatmaz: akıllı seni de kandırmaz, kendini de kandırmaz, ~dan teli zavuk: akıllıdan deli mutludur, ~ el iyesi, teli va el balası: akıllı toplumun sahibi, deli ise toplumun çocuğu, ~ erkişi atın mahtar, teli erkişi katının mahtar: akıllı erkek atını över, deli erkek karısını över. 1.0 KB
267.	Akılman	akla uygun, mâkul, mantıklı. 
268.	Akılmanlık	mantıklılık, mâkullük. 
269.	Akırtın	yavaş, aheste, durgun. 
270.	Akırın	yavaş, aheste, durgun. … Ornekler: ~ barıv: yavaş gitme, ~ boluv: yavaş olma, ~ bolmak: yavaş olmak, yavaşlamak, ~ aytmak: yavaş söylemek, ~ etmek: yavaş yapmak, ağır hareket etmek, ~ ayak tab basar, ceŋil ayak bok basar: yavaş yürüyen yere basar, hızlı yürüyen boka basar, ~nı aşıkğan cetmez: aheste gidene acele giden yetişemez, ~ barsaŋ uzak barırsa, cenil barsaŋ colda kalırsa: aheste giden uzun yol alır, çabuk giden yolda kalır, ~ bashan tab basar: aheste basan sağlam basar. 0.5 KB
271.	Akırın-akırın	yavaş yavaş, yavaşca. 
272.	Akırınlamak	yavaşlamak. 
273.	Akırınlatıv	yavaşlatma. 
274.	Akırınlav	yavaşlama. 
275.	Akırınlaşıv	yavaşlaşma, durgunlaşma 
276.	Akırınlık	yavaşlık 
277.	Akırınçık	yavaşçacık. 
278.	aksakal	yaşlılar, toplumun ileri gelenleri. 
279.	Al	ön, cephe, ilk, yüz … Ornekler: ~ ayak: ön ayak, ~ canı: ön tarafı, ön cephesi, ~ burun (alğı burun): ilk önce, evvela, ~ közüvde: başlangıçta, ilk önce, ilk anda, ilk sırada, ~dan artha deri: başlangıçtan sona kadar, cılnı ~ ayları: yılın ilk ayları, sürüvnü ~lı köründü: sürünün önü göründü, ~ söz: önsöz, ~lı aylanŋan: iyiliği tutan, iyi ilişki kurmaya hazır görünen, ~lı aylanŋan cerge ketgen: yüzünün döndüğü yere giden, düşünmeden hareket eden, ~lın almak: önünü almak, önüne durmak, ~ bermezge deb küreşedile: fırsat vermemek için uğraşıyorlar, ~ bermek: fırsat vermek, imkân vermek, birbirlerine ~ berlik tüldüle: birbirlerine üstünlük vermeyecekler, ~lı aylanmak: (yapmaya) iştahlanmak, gönüllenmek, iyiliği tutmak, atamı at alırğa ~lı aylanŋandı: babamın at almaya iştahı kabarmış, ~lın aylandırmak: önünü dönmek, yüzünü döndürmek, önünü çevirmek, ~lın burmak: yönelmek, iştahlanmak, ~ kününde: arefe gününde, bir önceki günde, ~ tabhanı: ilk doğurduğu, ~ tişle: ön dişler, ~ kabınıŋ tatlı bolur: ilk lokman lezzetli olur. 1.1 KB
280.	Al-art	ön-arka Ornekler: ~ deb karamay: ön-arka deyip bakmaksızın.
281.	Ala	Onlar ◊ Ala (renk) ◊ –a doğru. … Ornekler: ~ kayğılı bolma: onları dert etme, ~ amaltın: onlar için, onların yüzünden, meni eki zatım bardı da, ~ cetmegen cer cokdu: benim iki şeyim var ki, onların yetişmediği yer yok (bilmece/gözler), ~ ketedile: onlar gidiyorlar.; ~ tavuk: ala tavuk, ~ it: ala köpek, ~ kiyiz: ala keçi, üy başında ~ küyüz: dam başında ala halı (bilmece/gökyüzü ve yıldızlar), ~ közle: ala gözler, ~ kolan: ala benekli, ~ kıtay: basma (kumaş), ~ kök: ala gök.; İŋir ~: akşama doğru, caz ~: yaza doğru, taŋ ~sında: tan ağarmasına yakın, bir ~: bazı, bazen, arada bir, ~ igi ~ aman körünedi: bazen iyi bazen kötü görünüyor, bir ~da bir: arada sırada bir, kırkta yılda bir, ol bir ~da bir keledi: o kırkta yılda bir geliyor. 0.8 KB
282.	Ala-kula	ala-kula, karışık ala renk Ornekler: ~ kumaç: karışık ala kumaş. 
283.	Ala-çola	ala-mala, alaca-belece, şöyle böyle, yarım yanlış. Ornekler: ~ eşitgenme: yarım yanlış duydum. 
284.	Alabaş	ala başlı, kır saçlı. 
285.	Aladan	onlardan. 
286.	Alagoca	eski-püskü, kaba, hantal. 
287.	Alahotalanmak	nazetmek, kırıtmak. 
288.	Alaköz	alagözlü, alagözlü olan, çakır 
289.	Alam	âlem Ornekler: Onsegiz miŋ ~: onsekiz bin alem 
290.	Alaman	Alacağım deyip durması ◊ Alman. Ornekler: Katın ~ı tohtamaydı: karı alacağım deyip durması bitmiyor. 
291.	Alamat	üstün, mükemmel, enteresan, ilginç, şahane, takdire şayan. … Ornekler: Ol ~ adamdı: o mükemmel adamdır, asdofirla, ~ adamsa!: hayret doğrusu, enteresan adamsın!, kalay ~dı: nasıl da mükemmel, ~ üy: şahane ev, ~ cer: güzel yer, ~ hapar: ilginç haber, asırı ~: çok mükemmel, kesin cürüte bilgeni ~dı: kendini taşıması takdire şayandır, ~ pahmu: mükemmel zekâ, çok güzel anlayış gücü, mükemmel feraset, közüme bek ~ körünŋendi: gözüme çok güzel göründü, ~ zat: alâmet şey, başıbız salamat, işibiz ~: işimiz iyi olursa, başımız selamet olur. 0.6 KB
292.	Alamatlık	alâmetlik, iyilik, mükemmellik, ilginçlik, şahanelik. 
293.	Alamatı	en iyisi, en güzeli, en ilginci. Ornekler: Em ~ı: en güzeli, kızladan em ~ın sayladım: kızlardan en güzelini seçtim, ~ı nedi deseŋ?: ilgi çeken yanı nedir desen?. 
294.	Alan	Alan ◊ Hey (sen)!, dost, arkadaş … Ornekler: ~la: alanlar, ~la Şimal Kafkasya’da caşağandıla: alanlar Kuzey Kafkasya’ da yaşamışlar, ~ til: alan dili, ~ça: alanca.; Oy ~, ketme!: hey arkadaş, gitme!, ~ Soltan, kayrı barasa?: hey Soltan, nereye gidiyorsun?, ~la!: hey ağalar!, hey dostlar!. 0.3 KB
295.	Alanı	onları 
296.	Alanıkı	onlarınki Ornekler: Bu iyneklede ~la cokdula: bu ineklerin içinde onlarınki yok. 
297.	Alas-bulas	alaca bulaca Ornekler: Közlerim ~ köredi: gözlerim alaca bulaca görüyor. 
298.	Alav	efsanevi bir yiğit, dev, gulyabani. 
299.	Alavğan	kafkas nart efsanelerinde sık sık adı geçen dev adamlardan biri Ornekler: Karasam, bir ~: baktım, bir dev, ~ŋa katın bolma, katın bolsaŋ bek çıda: Alavğan’a karı olma, olursan çok dayan (tahammüllü ol). 
300.	Alay	öyle, o kadar, böyle … Ornekler: ~ alaysız da: öyle de öylesiz de, ~ aytma: öyle deme, ~ aman tüldü: o kadar kötü değil, ~ bıla: öylece, ~ mıdı?: öyle mi?, ~ köreme!: öyleymiş!, ~ oğunadı: öylesidir, tam öyledir, ~ ese: öyleyse, ol ~ akıllı tüldü: o, o kadar akıllı değil, ~ cigit eseŋ: öyle yiğitsen, ~ a: öyle de, öyle olsa da, fakat, ama, izledim, ~ a tabmadım: aradım, ama bulamadım, ~ bolsada: öyle olsa da, öyle olmasına rağmen, öyle olmakla beraber, ama, lâkin, fakat, ~ bolğanlıkğa: öyle olmasına rağmen, buna rağmen, böyle olmasına mukabil, ama, fakat, lâkin, kün suvukdu, ~ bolsa da colğa çığarıkbız: gün soğuk, buna rağmen yola çıkacağız, ~ demeklik: yani, cerde, suvda da caşağandıla, ~ makala…: karada, suda da yaşayanlar, yani kurbağalar…, alğın oylab, ~ söleş: önce düşün, sonra konuş, ~ degen nedi?: o da ne demek?, öyle şey olur mu?, ~ tukum: esaslı şekilde.
301.	Alay-alay	öyle öyle, böyle böyle Ornekler: ~ aytığız: öyle öyle söyleyiniz 
302.	Alay-bılay	öyle böyle, şöyle böyle Ornekler: ~ demey: şöyle böyle demeden. 
303.	Alayda	orada 
304.	Alaydan	oradan 
305.	Alaydı	öyledir, öyle Ornekler: Kerti ~: gerçekten öyle, adet ~: adet öyle, bizni akılıbız ~: bizim fikrimiz öyle, ma ~: işte öyle. 
306.	Alayla	oralar Ornekler: ~rı bizni tüldü: oraları bizim değil, mal küterge ~rı caramaydı: hayvan gütmeye oraları elverişli değil. 
307.	Alaylada	oralarda Ornekler: ~ hava kalaydı?: oralarda hava nasıl? 
308.	Alaylay	öylece, meççane, bedava, olduğu gibi, karşılıksız Ornekler: İşni ~ koyduk: işi olduğu gibi bıraktık, ~ oğuna bereyim: meççane bile veririm, cuk almadı, ~ berdi: bir şey almadı, karşılıksız verdi. 
309.	Alaylık	öylelik, böylelik Ornekler: ~ına ajım cokdu: öyle olduğuna şüphe yok, ~ bıla ızıbızğa kaytdık: öylelikle geri döndük. 
310.	Alaysız	öyle olmadan, böyle olmadan, öylesiz, böylesiz. Ornekler: ~ tabarık tülse: öyle olmadan bulamıyacaksın, ~da: öyle olmadan da, ~da sözümü etib turadıla: öyle olmadan da dedikodumu yapıp duruyorlar. 
311.	Alaytın	oradan Ornekler: Tavğa ~ çığığız: dağa oradan çıkınız, biz da ~ keldik: biz de oradan geldik. 
312.	Alayğa	oraya 
313.	Alayı	orası Ornekler: ~ suvğa cuvukdu: orası suya yakın, ~ menikidi, bılayı senikidi: orası benimkidir, burası seninkidir 
314.	Alayına	Bedava, meççane, karşılıksız ◊ Öyle derken, öylesine ◊ Orasına … Ornekler: ~ tabılğan zat: bedelsiz bulunan şey, ~ berdim: bedava verdim.; ~ bir boran keldi!: öyle derken bir fırtına çıktı!.; Arbanı ~ sal: arabanın orasına koy. 0.3 KB
315.	Alayıça	orası gibi Ornekler: ~ cer körmedim: orası gibi yer görmedim. 
316.	Alağa	onlara 
317.	Alaşa	At ◊ Alçak, kısa, bodur. … Ornekler: Arba ~: koşum atı, cük ~: yük atı, kotur ~: uyuz at, minŋen ~: binek atı, tuban tübünde corğa ~: sis içinde yorğa (rahvan) at (bilmece/kurt), ~sın kızdırıb keledi: atını çatlatırcasına sürüp geliyor, atını kızıştırıp geliyor.; ~ adam: kısa adam, bazık ~: kalın ve kısa, ~ boylu: kısa boylu, ~ kişiçik balçıkğa batıb turadı: kısa adamcık çamura gömülüp duruyor (bilmece/turp), ~ hunağa kim da miner: alçak duvara herkes çıkar. 0.5 KB
318.	Alaşatın	alçaktan Ornekler: ~ uçadı: alçaktan uçuyor. 
319.	Alban	arnavut 
320.	Albanlı	arnavut, albanyalı
321.	Albança	arnavutça 
322.	Albermez	kimseyi öne geçirmeyen,(mec.)inatçı, boyun eğmeyen, nezaketsiz. 
323.	Albota	önlük 
324.	Albuğartmak	çekinmek, sakınmak. 
325.	Albuğartıv	çekinme, sakınma Ornekler: İşden ~: iş yapmaktan sakınma. 
326.	Albuğartışıv	birbirinden çekinme. 
327.	Alcamak	şaşmak, yanılmak, kafası karışmak, şaşkına dönmek. … Ornekler: Tanıyma deb alcadım: tanıyorum diye yanıldım, ne eterin bilmey alcaşıb turadı: ne yapacağını bilemeden şaşırıp duruyor, alcağan türsün: şaşkın çehre, coldan alcağan: yolu şaşıran, akılından alcağandı: aklını kaybetmiş, korkub alcaşğandı: korkup şaşkına dönmüş, ol alcaşıb turadı: o şaşkına dönüp duruyor, o şaşırıp duruyor. 0.5 KB
328.	Alcatmak	şaşırtmak, yanıltmak, aklını karıştırmak, şaşkına döndürmek. … Ornekler: Carlı sabiyni tüye tüye akılından alcatğandı: zavallı çocuğu döve döve şaşkına çevirmiş (aklını oynatmış), cavnu ~: düşmanı şaşırtmak, coldan ~: yoldan çıkartmak (yolunu kaybettirmek). 0.3 KB
329.	Alcatıv	şaşırtma, (aklını) oynattırma, yanıltma, aklını karıştırma, şaşkına döndürme. 
330.	Alcav	şaşırma, şaşma, yanılma, karmakarışık olma, şaşkına dönme, aklını yitirme. 
331.	Alcavlu	telaşlı, şaşkın, ihtiyarı elinden gitmiş, çaresiz. 
332.	Alcavluk	şaşkınlık, çaresizlik, aklını yitirmişlik. Ornekler: ~ bolğun!: çaresizlik içinde kıvran!, şaşkınlık içinde kal! 
333.	Alcavsuz	şaşırmaksızın, telaşsız, yanılgısız, kafası karışmadan. Ornekler: Kart adam ~ üyün tabdı: yaşlı adam şaşırmaksızın evini buldu. 
334.	Alcavsuzluk	telaşsızlık, iradesine hakim olmaklık, soğukkanlılık. 
335.	Alcaşdırmak	kaybetmek, şaşırtmak, telaşlandırmak, yanıltmak. 
336.	Alcaşdırıv	kaybetme, şaşırtma, yanıltma. 
337.	Alcaşmak	şaşırmak, kendini kaybetmek, şaşkına dönmek, aklını oynatmak, kaybolmak, yanılmak. 
338.	Alcaşıv	şaşırma, kendini kaybetme, şaşkına dönme, aklını kaybetme. 
339.	Alda	önde, ileride, âtide, istikbalde … Ornekler: Seni caşavuŋ alkın ~dı: senin hayatın henüz istikbaldedir, ~ kelgen: önde gelen, ilk gelen, ~ barmak: önde gitmek, ~ bolmak: önde olmak, ~ barğan adam: önde giden adam, ol senden ~ kelgendi: o senden önce geldi, mından ~: bundan önce. 0.3 KB
340.	Alda-artda	önde arkada Ornekler: ~ deb karamay: önde arkada diye bakmadan.
341.	Aldam	yalan 
342.	Aldamak	yalan söylemek, hile yapmak, kandırmak … Ornekler: Aldab almak: yalan söyleyip almak, aldab iymek: yalan söyleyivermek, savurmak, aldarğa ürenmek: yalan söylemeye alışmak, kuru da ~: daima yalan söylemek, kesi kesin ~: kendi kendini yalancı çıkarmak, kendini kandırmak, kıznı ~: kızı kandırmak, sabiyni ~: çocuğu kandırmak, aldaysa!: yalan söylüyorsun!, aldab tuzakğa cıymak: hile ile tuzağa düşürmek. 0.4 KB
343.	Aldamay	yalan söylemeden Ornekler: ~ ayt: yalan söylemeden söyle. 
344.	Aldan-alğa	gittikçe, önden öne. 
345.	Aldanmak	aldanmak, tuzağa düşmek, kanmak Ornekler: Ariv sözğe ~: güzel söze kanmak, dünyalıkğa ~: dünyevi hayata aldanmak, sözüne ~: sözüne aldanmak. 
346.	Aldanırça	aldanılacak gibi, kanılacak gibi Ornekler: ~ bir tuzak: aldanılacak gibi bir tuzak. 
347.	Aldanıv	aldanma, kanma. 
348.	Aldası	ilki, önde olanı, öndekisi Ornekler: ~ bılay ese, artdası kalaydı?: öndekisi böyleyse, sondakisi nasıldır?. 
349.	Aldatmak	aldatmak, kandırmak Ornekler: Kesi kesin ~: kendi kendini kandırmak, kuka sözge kesin ~: güzel söze kendini kandırmak (tatlı söze kanmak), kesin ibilisge aldatıb aylanadı: kendini şeytana kandırıp dolaşıyor. 
350.	Aldatıv	aldatma, kandırma. 
351.	Aldav	yalan, kandırma Ornekler: ~ sözle: yalan sözler, baş ~: kendini kandırma, köz ~: göz bağı, sihir, göz kandırma, illüzyon. 
352.	Aldavlu	yalanlı, kandırmaca, yalancı Ornekler: ~ baylık: yalancı zenginlik, ~ sözle: kandırmaca sözler. 
353.	Aldavluk	yalan, kandırıcı, aldatıcı Ornekler: ~ bıla: yalan ile, ~ adeb: kandırıcı terbiye, aldatmaca edep, mürai terbiyelilik gösterme, ~ zat: kandırıcı şey. 
354.	Aldavluksuz	yalansız, dürüst, kandırmacasız Ornekler: ~ işlegen sıy tabar: dürüst çalışan itibar kazanır. 
355.	Aldavluluk	kandırmacalık, yalanlılık, aldatıcılık. Ornekler: Adamnı kuka sözlerini ~u belgilidi: adamın güzel sözlerinin kandırmacalılığı bellidir. 
356.	Aldavsuz	yalansız, aldatmacasız Ornekler: Bazar ~ bolmaz: pazar aldatmacasız olmaz, ~ işleseŋ ne bollukdu?: yalansız (hilesiz) çalışsan ne olur?. 
357.	Aldavsuzluk	yalansızlık, aldatmacasızlık. 
358.	Aldavuk	yalan, kandırıcı, aldatıcı, hilekâr Ornekler: Bu ~du: bu yalandır, ~ kün: aldatıcı güneş, ~ haparla: aldatıcı haberler, yalan haberler, kuruğun sen ~!: kuruyasın sen yalancı!. 
359.	Aldavukluk	yalancılık, aldatıcılık, kandırmacalık, aldatmacalık. 
360.	Aldavukçu	yalancı, aldatıcı, kandırıcı, hilebaz Ornekler: ~nu işi küçü aldavuk: yalancının işi gücü yalan, ~ adam: yalancı adam, ol ~nu biridi: o yalancının tekidir.
361.	Aldavukçuluk	yalancılık, kandırıcılık. 
362.	Aldavçu	yalancı, hilekâr, aldatıcı. 
363.	Aldavçuluk	yalancılık, aldatıcılık, hilebazlık. 
364.	Aldağı	öndeki, gelecekteki, istikbaldeki … Ornekler: ~ at: öndeki at, ~ caşav: istikbaldeki hayat, ~na karab pikir et, artdağına karab şukur et: istikbaldekine bakıp fikret, mazidekine bakıp şükret, ~ süyelgen: önde dikilen. 0.2 KB
365.	Aldır	yüze gülen, mürai, dalkavukça, dalkavuk Ornekler: ~ sözle: dalkavukça sözler, ~ adam: dalkavuk adam. 
366.	Aldır-güldür	yere bakan Ornekler: ~ adam: yere bakan adam. 
367.	Aldırlanmak	yüze gülmek, dalkavuklanmak, mürailenmek, tabasbus etmek, pohpoh çekmek. 
368.	Aldırlanıv	mürailenme, yüze gülme, dalkavuklanma 
369.	Aldırlanıvçu	yüze gülücü, dalkavukluk edici, mürai, pohpohçu. 
370.	Aldırlı	komplimanlı, pohpohlu, hoş. 
371.	Aldırmak	aldırmak, kabul ettirmek … Ornekler: Önŋelegen iynekge buzovun ~: buzağısını reddeden ineğe buzağısını yeniden kabullendirmek, birevge bazardan aşarık ~: başkasına pazardan yiyecek aldırmak, iç ~: kürtaj yaptırmak, çocuk aldırmak. 0.3 KB
372.	Aldırğıç	yüze gülücü, dalkavuk, yağcı, mürai. 
373.	Aldırıv	aldırma, kabul ettirme Ornekler: İç ~: çocuk aldırma. 
374.	Aldıv-gıldıv	eski-püskü, yırtık-pırtık. 
375.	Alese (alay ese)	öyleyse, öyle ise. 
376.	Algüzür	kocaman, iri yarı, hantal, çam yarması. 
377.	Algüzürlük	kocamanlık, hantallık, iri yarılık. 
378.	Algıbıt	göbekli, şiş karınlı, şişko. 
379.	Algınnı	eski, önceki, sabık Ornekler: ~ tirligim kalmağandı: eski diriliğim kalmadı, ~ direktor: sabık direktör, önceki direktör. 
380.	Alham	Elham Ornekler: ~nı okuy bilmegen: elhamı okumasını bilmeyen.
381.	Alhamdulillah	elhamdülillah. 
382.	Alim	alim, ilim sahibi kimse, bilgili. … Ornekler: Ullu ~le: büyük alimler, ~ bilimden toymay: alim ilime doymaz (a.s.), ~ bolsaŋ alam seniki: alim olursan alem (herşey) senin, alimden hat kalır, temirden tot kalır: alimden hat (yazılı eser) kalır, demirden pas kalır 0.3 KB
383.	Alkın	daha, henüz … Ornekler: ~ ertdedi: henüz erken, sen ~ caşsa: sen daha çocuksun (gençsin), ~ sen kara iynekni boğun basmağansa: henüz sen kara ineğin pisliğine basmadın (henüz sen dünyayı tanımıyorsun), karnaşımı kaytırına ~ köb bardı: kardeşimin avdetine henüz çok var. 0.3 KB
384.	Allah	Allah, tanrı, ilah… Ornekler: ~ğa iynanmağan: Allah’a inanmayan, ~ aytmasın!: Allah söylemesin (Allah göstermesin)!, ~ aytsa: inşaallah, Allah izin verirse, ~ım ayıb etmesin!: Tanrı’ ya güç gitmesin!, ~ğa amanat bol: Allah’ a emanet ol, ~ bergença: Allah vermiş gibi, ~ bergin: Allah versin, ~ bıla tilemek: can-ı gönülden dilemek, Allah için yalvarmak, ~nı buyruğu: Allah’ın emri, ~ buyurğannı körlükbüz: Allah’ın takdir ettiğini göreceğiz, ~nı cazıvu: Allah’ın takdiri, alın yazısı, ~ cazıksınsın: Allah acısın, ~ carathan: Allah’ın yarattığı, ~ col açıklığı bersin: Allah yol açıklığı versin, ~ coluna allanığız: Allah yoluna yöneliniz, ~nı cükge ber: Allah ile teminat ver, ~nı igiliginden: Allah’ın yardımıyla, Allah’ın iyiliğinden, ~dan kelgen: Allah’tan gelen, ~ köredi: Allah görüyor, ~nı künü sayın: her Allah’ın günü, ~dan kaytsın: karşılığını Allah versin, ~ karğağan: Allah’ın bedduasına uğrayan, ~ urğan: Allah vurmuş, Allah kahretmiş, ~nı küçü bıla: Allah’ın gücüyle (Allah’ ın yardımıyla), ~nı kulu: Allah’ın kulu, ~ oŋartsın: Allah kutsasın, Allah takdis etsin, ~saklasın!: Allah korusun!, ~ğa sözüm ullu barmasın: Allah’a büyük söylemeyim, ~ğa turumak: Allah’a yönelmek, sözüm ~ğa turudu: sözüm Allah’a açık, ~ hakına: Tanrı hakkı için, ~nı çamlandırma: Allah’ı gazaba getirme, ~ şağatımdı: Allah şahidimdir, amin ~: amin Allah’ım, bir ~!: Allah bir!, ~ ~!: Allah Allah! (şaşkınlık ifadesi), ay medet ~!: ey Tanrım medet!, ya ~!: ey Allah’ım!, sıylı ~: Hazreti Allah, mukaddes Tanrı, yarabbin ~!: Allah’ım yarabbim!, ~ bıla, adam bıla da tiledim: Allah’ı da, insanları da araya koyarak yalvardım, ~ sen süy deb ……: Allah sen sev diye ……( Allah razı olsun diyecek……), ya meni carathan ~!: ey beni yaradan Allah’ım!, ~ğa işanmak: Allah’a güvenmek, ~sız: Allahsız, ateist, Allahsızlık, ateizm, ~ bergen da 2.1 KB
385.	Allandırmak	yönlendirmek, cesaretlendirmek, iştahlandırmak, ikna etmek, kandırmak, yöneltmek. … Ornekler: Kesin işlerğe allandırğandı: kendini çalışmaya yöneltti, calınıb kelirge allandırdık: yalvararak gelmeye ikna ettik, nögerleri anı amanlıkğa allandırğandıla: arkadaşları onu kötü yola yönlendirmişler. 0.3 KB
386.	Allandırıv	yönlendirme, ikna etme, kandırma, yöneltme. 
387.	Allanmak	yönelmek, iştahlanmak, niyet etmek, karar vermek, kafasına koymak. … Ornekler: Üy alırğa allanŋandı: ev almaya karar vermiş, işge allanŋandı: çalışmaya iştahlanmış, caz soluvda tenŋiz cağağa barırğa allanŋandı: yaz tatilinde deniz kenarına gitmeyi kafasına koymuş, Tavkan üyünden çığıb sizge tuvra allandı: Tavkan evinden çıkarak size doğru yöneldi. 0.4 KB
388.	Allanıv	yönelme, iştahlanma, karar verme, kafasına koyma. 
389.	Allanıvçu	çabuk karar veren, aceleci. 
390.	Allay	öylesi, onun gibi, o kabilden, ona benzer, öyle, öyle şey, aynı, benzer. … Ornekler: ~la: öyleleri, andan başhası ~la aytsa…..: ondan başkası o kabilden sözler söylese ….., Soslan ~la aythanlıkğa…..: Soslan öyle şeyler söylese de ….., ~ zatla: öyle şeyler, o kabilden şeyler, ~ı barmıdı?: ona benzeyeni var mı?, kallay ese, ~: nasılsa, öyle, ~ bir: o kadar bir, ~ bir zamannı kayda ediŋ?: o kadar zamandır neredeydin?, ~ birni kim da tabar: onun gibi birisini herkes bulur, ~ birge: onun gibi birisine, tuvra ~nı kim körgendi!: tam onun gibisini kim görmüştür (hayret ifadesi)!, kelse ~ğa kelsin: gelirse öylesine gelsin, ~ ariv kız kayda?: öylesine güzel kız nerede?, ~ kıyınlıklanı köb sınağanbız: onun gibi felaketleri çok sınadık, ~ bir zat aythan edi: ona benzer bir şey demişti. 0.8 KB
391.	Allay-bıllay	öyle-böyle, onun gibi-bunun gibi, şöyle-böyle, öylesi-böylesi Ornekler: ~ deb turma: öyle-böyle deyip durma. 
392.	Allaylık	onun gibi, ona mümasil, aynısı, aynı durum, aynı hal. Ornekler: Biz da ~ bolğanbız: biz de onun gibi olduk (bizim başımıza da aynı hal geldi). 
393.	Allayın	onun gibi, onun (dediği) gibi, onun (yaptığı) gibi, tam onun gibi. … Ornekler: Seni cavuŋ da ~ bolsun: senin düşmanın da onun gibi olsun (düşmanının başına da onun başına gelen gelsin), Soslan üy işley kelib cartı koyğan edi, men da ~ boldum: Soslan ev inşa etmeye çalışarak yarıda bırakmıştı, ben de tam onun gibi oldum (onun durumuna düştüm). 0.4 KB
394.	Allı	önü, başlangıcı, cephesi, ön yüzü, ön tarafı, başı. … Ornekler: Künnü ~: günün önü, günün başlangıç bölümü, üy ~: evin önü (bahçesi anlamına da gelir), eşik ~: eşik önü, evin bahçesi, ~ aylanŋan: önü dönen, bir şeyi yapmaya iştahlanan (mec.), kışnı ~ cumuşak bolsa, artı zıbır boladı: kışın başı yumuşak olursa, arkası sert olur (halk deyimi), bayramnı ~: arefe günü, bayramdan önceki gün, bayramın başlangıcı, ~ bıla: önü ile, üynü ~ bıla ozdula: evin önü sıra geçtiler, ~nda: başında, iptidasında, ön kısmında, başlangıç kısmında, kazavatnı ~nda: savaşın başında (iptidasında), ~ndan artına deri: başından sonuna kadar, amma ~ında gikka oynar: (bilmece/iğ), kıyını ~ndadı: zoru önündedir, bütev baylığım ~ğızdadı: bütün servetim (zenginliğim) önünüzdedir, ~ alğışlık, artı karğışlık: önü dualık, arkası beddualık , ~ barnı artı bar: başı olanın sonu da vardır , ~ alınırğa kerekdi: önü alınması lazım, ~ artına aylannık!: önü arkasına dönesice! (kızgınlık ifadesi, küfürle karışık), ~na tübegenŋe aytadı: önüne gelene söylüyor, ~nda aytılğanıça: başlangıçta söylendiği gibi 1.2 KB
395.	Allı-artı	önü arkası, başı sonu. Ornekler: ~ da birdi: başı sonu da bir, ~ cok adam: önü arkası olmayan adam. 
396.	Allıbızdağı	önümüzdeki, gelecek. Ornekler: ~ kün: önümüzdeki gün, gelecek gün, ~ colnu ahırında: önümüzdeki yolun sonunda, ~lanı boşayık: önümüzdekileri bitirelim. 
397.	Allık	alacak, alacak olan. ◊ alacak … Ornekler: ~ adam oldu: alacak adam odur, kıznı ~ caş keledi: kızı alacak olan delikanlı geliyor.; ~ı: alacağı, andan ~ım bardı: ondan alacağım var, ~ım beş somdu: alacağım beş kaimedir, bizni birbiribizge ~ıbız, berligibiz cokdu: bizim birbirimize alacağımız, vereceğimiz (borcumuz) yoktur. 0.4 KB
398.	Allın-artın	önünü arkasını, başını sonunu. Ornekler: ~ eslemey cürügen: önünü arkasını dikkate almadan hareket eden (düşüncesizce hareket eden). 
399.	Allına	başına, önüne, öne doğru, karşılamaya. … Ornekler: Konaklanı ~ çığığız: misafirleri karşılamaya çıkınız, sabiyni ~ barığız: çocuğun önüne gidiniz, bar, ~ kara: git, önüne bak, iş ~ baradı: iş öne doğru gidiyor (iş karlı gidiyor, gelişiyor), tirmeni ~ aylanadı: değirmeni öne doğru dönüyor (deyim), kesi ~: kendi başına, kendi kendine, kesi ~ küledi: kendi kendine gülüyor, ~ süyelmek: önüne dikilmek, carlını aşı ~ kelse burnu kanar: fakirin aşı önüne gelse burnu kanar , ov seni anaŋ ~ alsın!: hay seni anan önüne alsın! (beddua/ölünü önüne uzatsın anlamında), ~ barmak: öne gitmek, ilerlemek, gelişmek, kızçıknı ~ barğan zamandı: kızcağızın büyüyüp gelişme zamanıdır. 0.8 KB
400.	Allında	baş tarafta, başında, başlangıcında, önünde. … Ornekler: İşlegeni ~ aman edi, artda egi boldu: çalışması başlangıçta fena idi, sonunda iyi oldu, ~ aytılğanıça: başında söylendiği gibi, üynü ~: evin önünde, mejgitni ~ tabışayık: mescidin önünde buluşalım.
401.	Allından	önünden, önceden Ornekler: Üynü ~ karab kördüm: evin önünden bakıp gördüm, anı ~ aytırğa keregeŋ: onu önceden söylemen gerekirdi, ~ men anı bilmey edim: önceden ben onu bilmiyordum. 
402.	Allındağı	önündeki, başındaki, önde giden Ornekler: ~ arba: önündeki araba, martnı ~ ay: martın önündeki ay, şubat, kazavatnı ~ künlede: savaşın başındaki günlerde, ~ adamnı eslemedi: önündeki adamı farketmedi. 
403.	Allıntın	önünden, önü sıra … Ornekler: Tiziv terekleni ~ ozduk: dizi ağaçların önünden geçtik.; Alma elma. ~ terek: elma ağacı, sokur ~: bozuk elma (üzerinde kör çukurlar olan kalitesiz elma), sokur ~ kibik: kör çukurlu elma gibi, ~ tereginden keri ketmez: elma ağacından uzağa gitmez , köz ~: göz yuvarlağı. 0.3 KB
404.	Alma-kertme	elma-armut. 
405.	Almak	almak, çıkarmak, zaptetmek. … Ornekler: Askerge ~: askere almak, allın ~: önünü almak, atnı avuzluğun ~: atın gemini almak, bir canına ~: bir tarafa almak, atnı cerin ~: atın eğerini almak, örge ~: yukarı almak, kolğa ~: ele almak, koyunŋa ~: koynuna almak, kan ~: kan almak, ortağa ~: ortaya almak, hıysabha ~: hesaba almak, hesaba katmak, dikkate almak, esge ~: akla almak, kafaya sokmak, erinçekni er almaz: tembeli er almaz (erkek tembel kadınla evlenmez), cürüse can sala, tohtasa can ala: hareket ederse can verir, durursa can alır (bilmece/kan dolaşımı), calğa ~: ücret vererek almak, ücretle adam kiralamak, önküç ~: ödünç almak, ħauħ ~: kullanmak için almak, kaymağın ~: kaymağını almak, bağa ~: pahalıya almak, alim at ~: alim ünvanını almak, ustalık ~: ustalık icazeti almak, ondan beşni alsaŋ, beş kaladı: ondan beşi çıkarırsan, beş kalır, şaharnı ~: şehri zaptetmek, soluv ~: nefes almak, solumak, ayıb ~: ayıplanmak, lekelenmek, ülgü ~: örnek almak, davlab ~: hak iddia ederek almak, sıyırıb ~: sıyırıp almak, saylab ~: seçip almak, satıb ~: satın almak, sermeb ~: kapıp almak, sıdırıb ~: kazıyıp almak, alıb boşamak: alıp bitirmek, alıb bermek: alıp vermek, alıb salmak: alıp koymak, alıb çıkmak: alıp çıkmak, alıb cetmek: alıp yetişmek, alıb koymak: alıvermek, asıv ~: asığ almak, faydalanmak, avrıvun ~: hastalığını almak, açıvun ~: acısını çıkartmak, hıncını almak, örlük ~: üstünlük almak, muzaffer olmak, kef ~: keyif almak, karıv ~: güç almak, horlam ~: başarı kazanmak, zafer kazanmak, söz ~: söz almak, alıb karamak: alıp bakmak, ala-bere bilmegen, berse közüne cuku kirmegen: almasını vermesini bilmeyen, verse de gözüne uyku girmeyen , alırın bilgen, beririn da bilir: almasını bilen, vermesini de bilir, almay sokuranŋandan ese, alıb sokuran: almadan pişman olmaktansa, alarak pişman ol 1.9 KB
406.	Almastı	yaşlı kadına benzeyen karışık uzun saçlı efsanevi bir mahluk (masallarda geçer, çocukları korkutmak için söylenir) 
407.	Almastılık	bakımsız uzun saçlılık. 
408.	Almayır	ağır kanlı adam, hantal adam. 
409.	Almayırlık	ağır kanlılık, hantallık. 
410.	Almazlık	almıyacak, alınmıyacak. Ornekler: Munu ~ nesi bardı?: bunun alınmıyacak nesi var? 
411.	Almaş	değişik, çeşitli, münavebeli. ◊ zamir … Ornekler: Betlevçü ~: şahıs zamiri, körgüzüvçü ~: işaret zamiri, soruvçu ~: soru zamiri, baylavçu ~: bağlayıcı zamir, begitivçü ~: güçlendirme zamiri, oğaylavçu ~: olumsuzlaştırıcı zamir, belgilevçü ~: belirleyici zamir, belgisiz ~: belirsiz zamir. 0.3 KB
412.	Almaşdırmak	değiştirmek, münavebe yaptırmak. Ornekler: Saklavullanı ~: nöbetçileri değiştirmek, kiyim ~: elbise değiştirmek, açhanı ~: para değiştirmek. 
413.	Almaşdırıv	değiştirme. 
414.	Almaşmak	değişmek, münavebe yapmak. Ornekler: Ekibiz almaşıb işleybiz: ikimiz münavebe ile çalışıyoruz. 
415.	Almaşınmak	değişmek, değişime uğramak. Ornekler: Keçe bıla kün cerni aylanŋı üçün almaşınadıla: gece ile gündüz yerin dönmesinden dolayı değişiyorlar. 
416.	Almaşınmay	değişmeksizin, sabit şekilde, mütemadi surette, tıpkısı. 
417.	Almaşınmağan	değişmeyen, sabit, şaşmayan, tam tamına, tıpatıp. Ornekler: ~ kesi: tıpatıp kendisi. 
418.	Almaşınıv	değişme, değişim Ornekler: Açha ~: para değişimi. 
419.	Almaşıv	değişme, münavebe. 
420.	Alohatalanıv	nazlanma, kırıtma.
421.	Alsaŋ	alsan, alırsan, çıkarırsan Ornekler: Beşden üçnü ~: beşden üçü çıkarırsan. 
422.	Alsız-artsız	önsüz arkasız, dalı kolu olmayan, kimsiz-kimsesiz. Ornekler: ~ adam: kimi-kimsesi olmayan adam. 
423.	Altav	altı kişi, altılı. Ornekler: ~ ayrı bolsa, aradağın aldırır, ekev bir bolsa töppedegin endirir: altı kişi ayrı olsa aradakini aldırır (kaptırır), iki kişi bir olsa tepedekini indirir. 
424.	Altavlan	altı kişi, altı adam, altı arkadaş. 
425.	Altayak	hareketli, daldan dala atlayan, kurnaz, becerikli, açıkgöz. ◊ altı ayaklı. 
426.	Altağaç	bir oyunun adı. 
427.	Altıgran	altı köşeli 
428.	Altılamak	altı parçaya bölmek, parçalamak. Ornekler: Mıllıknı ~: (hayvan) ölüsünü parçalamak. 
429.	Altılav	altıya ayırma, altılama. 
430.	Altımüyüş	altı köşeli. 
431.	Altın	altın … Ornekler: Sırma ~: sırma altın, suv ~: altın suyuna batırılmış altın, altın kaplanmış, kaşıkla suv ~dıla: kaşıklar altınla kaplanmışlar, ~ cüzük: altın yüzük, ~ betli: altın renkli, ~ suv içirmek: altınla kaplamak, ~ hazırla: altın fişenklikler, künnü ~ tayaklıkları: güneşin altın renkli hüzmeleri, ~ tüken: sarraf, ~ berib alğan şohuŋ kıyınlı künüŋde başıŋı keser: altın verip aldığın dostun, zor gününde başını keser , ~ etegiŋe başım kordu: altın eteğine başım kurban olsun (deyim/kadınlara söylenen bir kompliman), ak ~: beyaz altın, doppak ~: bronz, ~ alma, alğış al: altın alma, dua al, ~nı alma da akılnı al: altını alma da akılı al , ~dan artık, adeb: edeb, altından kıymetlidir, ~ açhıç temir kalanı açar: altın anahtar demir kaleyi açar , ~ buruvğa salsaŋ da bulbul tal terekni unutmaz: altın muhafazaya koysan da bülbül söğüt ağacını unutmaz , ~da cerinde sıylı: altın da yerinde değerlidir, ~nı kirge atsaŋda cıltırar: altını pisliğe atsan da parlar, ~nı taba bilgen, asray da bilir: altını bulmasını bilen, saklamasını da bilir, ~nı tabhan tınç, asrağan kıyın: altını bulmak kolay, saklamak güç, ~ çögüç kurçnu da sındırır: altın çekiç çeliği de kırar, ~-kümüş taşdı, arpa-buğday aşdı: altın-gümüş taşdır, arpa-buğday aşdır. 1.4 KB
432.	Altınçaç	altın saçlı, sırma saçlı. 
433.	Altıyıklık	altı haftalık. 
434.	Alçaymak	ölmek Ornekler: Ok tiygenley börü alçayıb cığıldı: kurşun değince kurt ölerek yere yığıldı. 
435.	Alçaytmak	öldürmek, birbirinden ayırmak, vurup öldürmek. Ornekler: Atıb duşmannı alçaytdı: atıp düşmanı öldürdü, butların alçaytdı: bacaklarını (birbirinden) ayırdı. 
436.	Alçaytıv	öldürme, birbirinden ayırma. 
437.	Alçayıv	Alçayıv 
438.	Alçü	eğri, inatçı Ornekler: ~ ögüz: inatçı öküz 
439.	Alçü-gülçü	eğri-büğrü, tepetakla Ornekler: ~ aylanıb ketdi: tepetakla yuvarlanıp gitti. 
440.	Alçı	öncü, yol gösterici … Ornekler: Bizni alçılarıbız: bizim öncülerimiz, ~ adam: yol gösterici adam, aman işde ~ bolma: kötü işde öncü olma, ~ işni alğa tolturur: öncü işi önde bitirir, berçi belin sındırır, ~ tilegin tındırır: verici belini kırar, öncü dileğini yapar
441.	Alçı!	alsana! (emir). 
442.	Alçılık	öncülük Ornekler: ~ etmek: öncülük etmek, ~nı almak: öncülüğü almak, elge ~ eterge bilimli bir adam kerekdi: halka öncülük yapacak bilimli bir adam gerek. 
443.	Alğa	öne, ön tarafa, ileriye, ilk, erken. … Ornekler: ~ da barma, artha da kalma: ileri de gitme, geri de kalma, ~ çıkmak: öne çıkmak, ~ barmak: öne gitmek, sağatım ~ baradı: saatim öne gidiyor, ~ kelgen: ilk gelen, bolcaldan ~: gününden önce, vadesinden önce, senden ~ öleyim!: senden önce öleyim! (çocukları severken söylenir), neden da ~: her şeyden önce, andan köb ~: ondan çok önce, ~ kelgen alma alır: erken gelen elma alır, ~ kelgen atnı başı artık: önde gelen atın başı öndedir, ~ kıçırğan guguk ~ ölür: ilk seslenen baykuş ilk önce ölür, ~ çıkğan kulaknı artha çıkğan müyüz ozar: önce çıkan kulağı, sonra çıkan boynuz geçer (boynuz kulağı geçer), ~ sürünmek: öne (doğru) sürünmek, ~ salmak: öne koymak, ~ turmak: öne durmak, ~ süyelmek: öne dikilmek. 0.8 KB
444.	Alğa-artha	öne arkaya 
445.	Alğadan	önceden Ornekler: ~ belgili edi: önceden belli idi. 
446.	Alğalık	öncelik, imtiyaz, erken oluş. Ornekler: Caznı zamanından ~ı igi tüldü: yazın vaktinden önce gelişi iyi değil, anı senden ~ı cokdu: onun senden önceliği yok, ~lı kavum: imtiyazlı sınıf. 
447.	Alğan	alan Ornekler: Cüregimi korkuv ~dı: yüreğimi korku aldı, aythanıŋı ~ edi: dediğini almış idi, bazardan ~ım budu: pazardan aldığım budur, medal ~: madalya alan. 
448.	Alğarak	biraz önce, biraz ileri, biraz önde, biraz öne Ornekler: ~ çık: biraz öne çık, ~ kelğendi: biraz önce geldi, ~ atla: biraz öne adım at. 
449.	Alğarakda	biraz ileride, biraz önde, biraz önce Ornekler: Bu andan ~ bolğandı: bu ondan biraz önce olmuş, ~ da tur: biraz ileride tur. 
450.	Alğarakdan	biraz önceden, erkence. 
451.	Alğaraktın	biraz önceden, erkence. Ornekler: ~ kayğısın körügüz: erkence çaresine bakınız. 
452.	Alğasab kalmak	şaşırıp kalmak, paniğe kapılmak, ürkmek, telaşlanıp kalmak. 
453.	Alğasamak	gevşemek, tavsama, (mec.) şaşırmak, telaşlanmak, paniğe kapılmak. 
454.	Alğasav	gevşeme, tavsama, (mec.) şaşırma, teşevvüş, telaş, panik. 
455.	Alğasağan	gevşeyen, tavsayan, (mec.) şaşkın, telaşlı, paniğe kapılmış, ürkek. Ornekler: ~ koy: ürkek koyun. 
456.	Alğatın	önceden, evvelden. 
457.	Alğı	önceki, evvelki, ilk Ornekler: ~ burun: ilk önce, ~ colda: önceki kez, ~ğa ber: öncekine ver, ~ sabiyi: ilk çocuğu, ~ kün: önceki gün, evvelki gün. 
458.	Alğın	önce, evvela, eskiden, önceleri, eski (kadîm) … Ornekler: ~ oylab, alay söleş: önce düşünüp öyle konuş, ~ alay tül edi: eskiden öyle değildi, ~ barğan edim: eskiden gitmiştim, ~ zamanda: eski zamanda, em ~: en önce, ~lada: çok eski zamanlarda. 0.3 KB
459.	Alğında	eski zamanda, çok eskilerde. 
460.	Alğından	önceden, eskiden Ornekler: ~ kelgen aded: eskiden gelen adet.
461.	Alğıntın	evvela, önce Ornekler: ~ munu eteyik: önce bunu yapalım. 
462.	Alğınça	eskisi gibi Ornekler: ~ caşayık: eskisi gibi yaşayalım, ~ eteyik: eskisi gibi yapalım. 
463.	Alğıç	alıcı Ornekler: Köl ~: gönül alıcı. 
464.	Alğış	alkış, dua, iyi dilek, iyi temenni, tebrik, kutlama … Ornekler: ~ etmek: iyi dilekte bulunmak, duada bulunmak, kutlamak, ~ğa barmak: kutlamaya gitmek, ~ ayak: dua çanağı, dilek çanağı, ~ ayak, bal ayak-kolubuzğa alayık-calınayık, calbarayık-sıylı Allah’ dan kelir kıyınlıkdan-keŋde kalayık …: dilek çanağı, bal çanağı-elimize alalım-yalvaralım, yakaralım-Yüce Allah’ tan gelecek felaketlerden-uzak kalalım … (gelin eve girerken usta bir dilekçi tarafından irat edilen uzun bir duanın başlangıç kısmı), ~ı da karğışı da kerek tüldü: duası da bedduası da lazım değil, ~ kabıl bolsun: dilek kabul olsun, bu üyden ~ ketmesin: bu evden dua gitmesin, ~ ayrılmağız: duadan ayrılmayınız. 0.7 KB
465.	Alğışlamak	alkışlamak, dilekte bulunmak, duada bulunmak, kutlamak. … Ornekler: Bayramıŋı cüregim bıla alğışlayma: bayramını yürekten kutluyorum, anı horlamın alğışladım: onun başarısını tebrik ettim, tamadanı söleşgenlerin barı da alğışladıla: liderin konuştuklarını hepsi de alkışladılar. 0.3 KB
466.	Alğışlanmak	alkışlanmak, kutlanmak. 
467.	Alğışlanıv	alkışlanma, kutlanma. 
468.	Alğışlav	alkışlama, kutlama. 
469.	Alğışlağan	dua eden, iyi dilek dileyen, duada bulunan, alkışlayan, kutlayan. 
470.	Alğışlı	dualı, kutsanmış Ornekler: ~ bol: dualı ol, kutsan. 
471.	Alğışlık	alkışlık, kutlanmışlık, kutlamaya değer, duaya lâyık. … Ornekler: Allı ~, artı karğışlık: önü alkışlık, sonu beddualık, ~ bol: dualı ol, tolu üy bolsun, ~ bolsun: dolu ev olsun (mükemmel aile yuvası olsun), dualı olsun (kutsanmış olsun), ~ bir iş etgendi: kutlamaya değer bir iş yapmış. 0.3 KB
472.	Alğışçı	duacı, dilekçi, kutsayıcı, kutlayıcı, duahan Ornekler: ~la alğış etsinle: kutsayıcılar kutsasınlar (duahanlar dua etsinler), ~ turuş: (gram.) dilek kipi. 
473.	Alım	düğünlerde delikanlıların topladığı bahşiş. Ornekler: ~ açha: bahşiş akçası, ~ cıyıvçu: bahşiş toplayıcı genç. 
474.	Alım-berim	alma-verme 
475.	Alımçı	alım toplayan, bahşiş toplayan. 
476.	Alımçılık	bahşiş toplayıcılığı Ornekler: Alımçı ~ın etedi: bahşiş toplayıcı bahşişçiliğini yerine getiriyor (bahşişçi bahşişçilik işini yapıyor). 
477.	Alındırmak	delirtmek, kudurtmak, sinirlendirmek, öfkelendirmek Ornekler: Bu kucur tavuşla meni alındırlıkdıla: bu acaip sesler beni delirtecekler. 
478.	Alındırıv	delirtme, kudurtma, öfkelendirme, sinirlendirme, cinnet getirtme. 
479.	Alınmak	alınmak ◊ delirmek, cinnet geçirmek, öfkelenmek, sinirlenmek. … Ornekler: Soslan işge alınŋandı: Soslan işe alınmış, cülküçüm alınŋanıça canŋılay turadı: çakı bıçağım alındığı gibi yeni duruyor, anı sözü kulakğa alınmadı: onun sözü dikkate alınmadı, başha tilleden alınŋan sözle: başka dillerden alınan sözler, bıltır alınŋan kitabla: geçen sene alınan kitaplar.; Ol korkğandan alınŋandı: o korkudan cinnet geçirmiş, buyruk almay ketgense deb ataŋ alınadı: buyruk almadan gittin diye, baban çok sinirleniyor, endi va nek alınıb turasa?: şimdi ise niye öfkelenip duruyorsun?, alınıb-kuturub eter zatıŋ cokdu: öfkelenip-kudurup yapacağın birşey yok. 0.7 KB
480.	Alınıb tebremek	öfkelenmeye başlamak. … Ornekler: Kartnı alındıra tebregensiz: ihtiyarı kudurtmaya başladınız, siz akıllını da alındırırsız: siz akıllıyı da delirtirsiniz, haribni alındırğınçı koymadığız: zavallıyı delirtinceye kadar bırakmadınız.
481.	Alınıb turmak	sinirlenip durmak 
482.	Alınıv	alınmak. ◊ delirme, cinnet getirme, öfkelenme, sinirlenme, kudurma. 
483.	Alınıvçu	alınabilen, seyyar. ◊ sinirlenici, öfkelenici, sinirli, öfkeli. Ornekler: ~ tişle: alınıp-takılan (takma) dişler.; Seni ataŋ ~ bir adamdı: senin baban sinirli bir adamdır. 
484.	Alınŋan	deliren, kuduran, öfkelenen, sinirlenen, cinnet geçiren. ◊ alınan, zaptedilen … Ornekler: Bu ~nı tıyalmaybız: bu kudurmuşu zaptedemiyoruz.; ~ tiş: alınan diş, ~ şahar: zaptedilen şehir, uçuz ~ habçük: ucuz alınan ev eşyası. 0.3 KB
485.	Alınŋan-salınŋan	alınan-takılan Ornekler: ~ tişle: alınan-takılan dişler. 
486.	Alısın	olmamış, ham, genç, taze, körpe. Ornekler: ~ kırdık: taze ot, ~ kab: ham kabak, sabiyle alkın ~dıla: çocuklar henüz körpedirler, ~ harbız: olmamış karpuz, ~ mursaça küydüredi: taze ısırgan otu gibi yakıyor. 
487.	Alıv	alma Ornekler: Cazıb ~: yazıp alma, buyruk ~: emir alma. 
488.	Alıv-satıv	alma satma, alım satım, alışveriş. 
489.	Alıvçu	alıcı Ornekler: At ~: at alıcı, canbaz, tuvar ~: celeb, can ~ mölek: can alıcı melek, Azrail. 
490.	Alıvçuluk	alıcılık. 
491.	Alış	alış Ornekler: Ayak ~: ayak alış. 
492.	Amal	usül, metot, kaide, ustalık, çare, sporda oyun, imkân, beceri. … Ornekler: ~ tabmak: imkân bulmak, küreşivde ~ etmek: müsabakada oyun yapmak, art ~ın köreyik: son çaresini görelim, oyunnu ~ları: oyunun usülleri, hıyla ~ bıla: hile usülü ile, ~ nedi?: çare nedir?, ~ı bolmağança: çaresi yokmuş gibi, ~ına köre: usülüne göre, ~ıŋ bar ese ceŋil kel: imkânın varsa çabuk gel, ol anı bilmey ~ı cokdu: onun onu bilmemesine imkân yok, ~ğa takal: çareye çare (deyim), ~nı takalğa calğasaŋ, bir iş biter: çareyi çareye eklesen, bir iş biter. 0.6 KB
493.	Amalsız	çaresiz, imkânsız, becerisiz, tekniksiz, metotsuz, darda kalan. … Ornekler: ~ işarıv: çaresizlikten gülümseme, ~ bolub etgenme: çaresizlikten yaptım, ~ğa kezlik bıçak savutluk eter: çaresize (darda kalana) çakı bıçağı silahlık eder, ~nı künü karaŋı: çaresizin günü karanlık (deyim), ~ğa tıymak: dara sokmak, çaresiz duruma düşürmek. 0.4 KB
494.	Amalsızdan	çaresizlikten, imkânsızlıktan. Ornekler: Men ~ ho dedim: ben çaresizlikten evet dedim. 
495.	Amaltın	için, yüzünden, sebepli … Ornekler: Seni ~: senin için, malla ~ cazlıkğa çığabız: hayvanların yüzünden yazlığa çıkıyoruz, karaŋı keçe kara cılan bıla kalay catayım, seni ~ başımı suvğa kalay atayım?: karanlık gece kara yılan ile nasıl yatayım, senin için başımı suya nasıl atayım? (anonim halk türküsü), sabiyleni okuvları ~ şaharğa köçtük: çocukların okumaları sebebiyle şehire göç ettik. 0.4 KB
496.	Amalçak	becerikli, ustalıklı, çare bulucu, sorun çözücü. Ornekler: Tayançakğa ~ : ustaya ustalık öğretmeye kalkan. 
497.	Amalçı	becerili, usta, eli yakışan, yoktan çare bulan. Ornekler: ~ adam: becerili adam. 
498.	Amalçılık	çare buluculuk, imkâncılık. 
499.	Amalıça	metodunca, usülünce, imkân dahilinde, çaresine göre. 
500.	Aman	kötü, fena, çirkin, zararlı, yaman, pek, dehşetli. … Ornekler: ~ adam: kötü adam, ~ col: kötü yol, ~ cora: fena yorum, kötü tefsir, ~ innet: kötü niyet, kötü düşünce, ~ iyis: fena koku, ~ ışanlı: kötü nişaneli, meni hatım ~dı: benim el yazım çirkin, savlukğa ~: sağlığa zararlı, erine ~ katın: kocasına kötü (davranan) kadın, kün ~ boldu: güneş bozdu, ~ bolmak: kötü davranmak, ~ etmek: kötü (harekette) bulunmak.
501.	Amanat	emanet, tembih, sipariş. … Ornekler: ~ etilgen: emanet edilen, üyübüzge karay tur deb ~ etib ketgendi: evimize bakarak ol diye tembih edip gitti, ~ıŋı tolturdum: emanetini yerine getirdim, Allah’ğa ~ bol: Allah’a emanet ol, bazarğa barama, ~ıŋ barmıdı?: pazara gidiyorum, siparişin var mı?. 0.3 KB
502.	Amanavuz	pis ağız, şom ağızlı. 
503.	Amanbet	solukluk. 
504.	Amanlık	kötülük, fenalık, zayıflık … Ornekler: Üsünü-başını ~ı kimge da tuvra: üstünün başının kötülüğü herkesin gözü önünde, ~ı cukğan: fenalığı bulaşan, ~dan ozmağan: kötülükten geri durmayan, ~ etmek: kötülük etmek, ~ izlegen: kötülük (ayıp) arayan, Allah igilikni beri etsin, ~nı keri etsin: Allah iyiliği beri etsin, kötülüğü geri etsin (dua), etgen ~ı başına cetgendi: yaptığı kötülük kendine döndü, ~ izlegen ~ğa tüber: kötülük arayan kötülükle karşılaşır, ~nı sürgen ~dan ölür: kötülüğü süren (kovalayan) kötülükten ölür. 0.6 KB
505.	Amanlıkçı	kötülükçü, hırsız, eşkiya, haydut. … Ornekler: ~ nögerle: haydut arkadaşlar, ~ kavum: eşkiya güruhu, ~ adam: fenalık yapan adam, ~nı tilin ~ bilir: kötülükçünün dilinden kötülükçü anlar, ~nı şağatı ant bolur: kötülükçünün şahidi yemindir, ~nı üyü türme: kötülükçünün evi zindan, ~nı eki ülüşü başına cav: fenalıkçının iki hissesi de kendine düşman. 0.4 KB
506.	Ambal	yük taşıyıcı, hambal. 
507.	Amma	ama, lâkin, fakat ◊ ebe, yaşlı büyük anne, büyük annenin annesi. … Ornekler: Aytır edim, ~ bilmeyme: söylerdim, ama bilmiyorum.; Cuv cuv cuvala, eki çıçhan suv ala, ~ boza bişire, akka açha tüşüre: cuv cuv cuvala, iki fare su alıyor, ebe boza pişiriyor, dede akça düşünüyor (kazanıyor) (çocuk tekerlemesi). 0.4 KB
508.	Ammacukka	tek ayak üzerinde sekerek yürüme, sekme. Ornekler: ~ ete keledi: sekerek geliyor, ~ oyun: tek ayak üzerinde sekerek oynanan bir oyun. 
509.	Amır	istek, arzu Ornekler: ~ım tartmaydı: canım istemiyor, ~ım tutmaydı: canım çekmiyor, barırğa ~ı tartıb turadı: gitmeye canı çekip duruyor, ~ıŋ tartsa eterse: canın istese yaparsın. 
510.	amaltın	... Yüzünden, ... Sebebi ile, ...uğruna 
511.	Ana	ana, anne … Ornekler: Tabhan ~: doğuran anne (öz anne), öge ~: üvey anne, kart ~: büyük anne, kayın ~: kaynana, emçek ~: süt anne, ~sı!: annesi! (erkek, karısının adını söylemeden çocuklarının yanında çağırmak isterse böyle seslenir), ~bız: anamız (gelin kaynanasından bahsederken böyle der), ~ koy: anacığım, ~çığım: anneciğim, ~ları öle tura, balaları koba tura: anaları ölmek üzere, yavruları doğrulmak üzere (bilmece/patates), ~ları türte bara, balaları ürke bara: anaları iterek gidiyor, yavruları ürkerek gidiyor (bilmece/arabanın dingili ile tekerlekleri), ~ cürek tınŋısızdı: ana kalbi rahat değildir, ~ bavur: ana kucağı, ~ karnaş: dayı, ~mı egeçi: teyze, ~ları başha karnaşla: anneleri ayrı kardeşler, ~ til: ana dili, ~sını zırnayın tarthan: anasının türküsünü söyleyen, ~ŋ bergenni tögerik!: annenin verdiğini dökesice! (annesinden emdiği burnundan gelesice), ~sından caŋı tuvğança: anasından yeni doğmuşçasına, ~sından cigit tuvğan: anasından yiğit doğan, ~ŋdan içgen sütüŋ bıla tileyme!: anandan emdiğin süt hakkı için yalvarıyorum!, 1.1 KB
512.	Anda	orda, orada ◊ onda … Ornekler: ~ kişi cokdu: orada kimse yok, bir ~, bir mında: bir orada, bir burada, bir ayağı ~, bir ayağı mında: bir ayağı orda, bir ayağı burda; ~ açha bardı: onda para var, ~ hata cokdu: onda kusur yoktur, iş ~ tüldü: iş onda değil (mesele o değil), seni ~ işiŋ cokdu: senin onda (onunla) işin yok, ~ bir ariv göroh kördüm: onda güzel bir tabanca gördüm. 0.4 KB
513.	Anda-mında	orada burada, şurada burada, orda burda, şurda burda, kırk yılda bir … Ornekler: ~ uşkok tavuşla çığadı: şurda burda silah sesleri çıkıyor, ol bizge ~ bir keledi: o bize kırk yılın başı bir geliyor, anı kiyimleri ~ atılıb tura edile: onun elbiseleri şurada burada atılıp duruyordu, colovçuluk künlerimizde ~ bir elge tübedik: yolculuk günlerimizde şurda burda bir köye rastladık. 0.4 KB
514.	Anda-sanda	nadiren, kırk yılda bir Ornekler: Miŋi Tavnu töppesine ~ bir örleybiz: Bengü (Elbruz) Dağının tepesine nadiren tırmanıyoruz. 
515.	Andağı	oradaki ◊ ondaki … Ornekler: ~ kellikdi: oradaki gelecek, ~ kız: oradaki kız, ~, mındağından ullurakdı: oradaki buradakinden büyükçedir, ~la da, mındağıla da cıyıldıla: oradakiler de buradakiler de toplandılar.; ~ kızıldı: ondaki kırmızıdır, ~ açha mendeginden köbdü: ondaki para bendekinden çok, ~ adamlık: ondaki insanlık. 0.4 KB
516.	Andağılı	bunca zaman, onca zaman, bunca zamandan beri, bu kadar zamandır, o kadar zamandan beri, bunca zamandır … Ornekler: ~ beri saklayma: bunca zamandan beri bekliyorum, ~ kaydasa?: bunca zamandır neredesin?, ~ beri senden hapar saklaybız: onca zamandan beri senden haber bekliyoruz. 0.3 KB
517.	Andi	pürüzlü, sert, sert tüylü Ornekler: Camçını ~si: yamçının sert tüylüsü, ~ camçı kibik nek cubusa: tüylü 
518.	Annâ	anne, annecik Ornekler: ~ aç boldum: anne, acıktım 
519.	Ansı	yoksa, yeterki, keşke … Ornekler: çab, ~ keçge kallıksa: koş, yoksa geç kalacaksın, avrub kalmasın, ~ kellikti: hastalanıp kalmasın (hastalanmasın), yoksa gelecek, üyge bir kel ~, körürse künüŋü: eve bir gel yeterki, görürsün gününü, unağa edi ~: kabul etseydi keşke. 0.3 KB
520.	Ansız	onsuz, o olmadan Ornekler: ~ barlık tülme: onsuz (o olmadan) gitmeyeceğim.
521.	Ant-karğış	yemin-şart, kasem, yemin, and, yemin-kasem. Ornekler: ~ etib söleşdi: yemin-kasem ederek konuştu, ~ etmek: yemin-kasem etmek. 
522.	Ança	onca, o kadar, o denli, her. Ornekler: Kayda aylanasa ~ zamannı?: nerede dolaşıyorsun onca zamandır?, ~ sayın: her defa, ~ malnı, mülknü kalay tavusduŋ?: o kadar malı, mülkü nasıl bitirdin? 
523.	Anı	onun … Ornekler: ~ kitabı: onun kitabı, ~ kim bolğanın tanımayma: onun kim olduğunu tanımıyorum, ~ bıla: onunla, ~ kibikle: onun gibiler, ~ katında: onun yanında, ~ ornuna: onun yerine, ~ ızından barığız: onun peşinden gidiniz, ~ cüregi teşilmeydi: onun kalbi çözülmüyor (yumuşamıyor), ~ üsüne da munu alıb kelgendi: onun üstüne bunu da alıp gelmiştir, ~ üçün: onun için, ~ üsünden: onun hakkında, ~ madarı cokdu: onun imkânı yok. 0.5 KB
524.	Anı-munu	onun-bunun Ornekler: ~ malından bizge ne hayır: onun bunun malından bize ne fayda 
525.	Anıkı	onunki Ornekler: ~ arivdu, meniki erşidi: onunki güzel, benimki çirkin, kitab ~dı: kitap onunkidir. 
526.	Anıça	onun gibi, onun gibisi Ornekler: Tuvra ~ körmedim: doğrusu onun gibisini görmedim, ~ adam azdı: onun gibi adam azdır. 
527.	Anŋa	ona Ornekler: ~ karağız: ona bakınız, men ~ barlıkma: ben ona varacağım, ~ köre: ona göre. 
528.	Appa	büyük baba, dede Ornekler: ~nı ala abası: dedenin ala kaftanı (abası). 
529.	Appa-adarğı	pek küçük, çok ufak, çok cürümsüz, çok kifayetsiz. 
530.	Appa-aybat	güpgüzel, çok güzel. 
531.	Appa-ayğır	köpkötü, çok şirret. 
532.	Appaça	tahnid edilmiş hayvan, bostan korkuluğu, karaltı. 
533.	Apsatı	Karaçaylıların putperest zamanlarında av tanrılarına verdikleri isim, av tanrısı. Ornekler: Uvçu, ~ğa calınçak: avcı, Apsatı’ya yalvarıcı (yakarıcı), ~nı cırı: Apsatı’nın türküsü. 
534.	Apsın	elti, kardeş eşlerinden biri. Ornekler: ~ degen arpakılçık: elti dediğin arpa kılçığı (deyim). 
535.	Aptiyek	Kur’an’ı Kerim’ in son dört cüzü ile yasin suresini ihtiva eden ve Kur’an talebeleri için hazırlanan kitap. 
536.	Apçımak	yıkılmak, sarsılmak, kuvvetten düşmek, perişan olmak, (işi) ters gitmek, zarar görmek. … Ornekler: Bıyıl, buz urğan sebebli elçile apçığandıla: bu sene, dolu vurması sebebiyle köylüler zarar gördüler, atası ölgenli Soslan apçığandı: babası öleli Soslan sarsıldı, Kasbot avrup, orunŋa tüşüb, apçıb turadı: Kasbot hastalanıp, yatağa düşerek güçsüz halde duruyor, cılnı aman ketgeni barıbıznı da apçıttı: yılın kötü (kurak) gidişi hepimizi de sarstı. 0.5 KB
537.	Apçıtıv	sarsma, perişan etme, güçten düşürme, zarar verme. 
538.	Apçıv	yıkılma, sarsılma, perişan olma, zarar görme, güçten düşme. 
539.	Apçıvlu	kötü giden, yıkımlı, ziyanlı, zararlı, felaketli, perişan. Ornekler: ~ iş: kötü giden iş, ~ cıl: felaketli yıl, kötü giden yıl. 
540.	Apçıvuk	sarsılmaya meyilli, zarar görücü, işi ters gidici, sarsılmaya müsait, seken, sendeleyen, sarsılan, yıkıma uğrayıcı, dayanıksız.
541.	Apıv	af, bağışlama. Ornekler: ~ etmek: affetmek, ~ tilemek: özür dilemek, af dilemek. 
542.	Ara	ara, arayer, orta … Ornekler: Colubuznu ~sına cetdik: yolumuzun ortasına (yarısına) yetiştik, ~ğa almak: ortaya almak, araya almak, ~ şahar: başşehir, payitaht, köpürnü ~ beceni: köprünün orta direği (yük çekicisi), ~ belgi: ara işareti, eki elni ~sı: iki köyün arası, eki ~da keleçi: iki arada elçi, eki suv ~: iki suyun arası, alanı ~ları bıla kıl ötmeydi: onların aralarından kıl geçmiyor (onların aralarından su sızmıyor) (deyim), kıralla ~sı kenŋeş: devletlerarası müzakere, milletle ~sındağı: milletler arasındaki, şaharla ~sı telefon: şehirlerarası telefon, ~ mülk: orta mal, ~ğa salmak: ortaya koymak, ~ begitiv: arayı kuvvetlendirme, ~ğa suğulmak: araya sokulmak, bir ~da: arada bir (bazen), bir arada, keçe ~sında: gece arasında (gecenin bir vakti), ~ ayrı bolsa, ~dağı alınır: ara bozuk olursa, aradaki elden gider, ~ bağana: orta direk, eki ~da bara bıla kele başım aylandı: iki arada gide gele başım döndü. 1.0 KB
543.	Arab	arap ◊ direk, kazık, yontulmamış sırık. Ornekler: ~ til: arap dili 
544.	Arabin	acep, acaba Ornekler: alay nek aytdı?: acaba niye öyle söyledi?, ~ tüzmüdü?: acaba doğru mu?, ~ cavum cavarıkmıdı?: acaba yağmur yağacak mı? 
545.	Arak	kuru ot yığını, çeş, tahıl yığını. 
546.	Arakı	rakı Ornekler: ~ içivçü: rakı içici, ~ böçke: rakı fıçısı. 
547.	Aralamak	araya almak, kuşatmak, etrafını almak Ornekler: Konaknı aralab söleşedile: misafiri araya alıp konuşuyorlar. 
548.	Aralaş	sırayla Ornekler: ~ sal: sırayla koy, sırayla yerleştir. 
549.	Aralaşdırıv	değiştirme 
550.	Aralmak	dikilmek, baygın bakmak, dalgın bakmak Ornekler: Aralğan közle: baygın bakışlı gözler, közleri menŋe araldıla: gözleri bana dikildi, közleri kökge aralğandıla: gözleri havaya dikilmiş. 
551.	Aralıv	dikilme, dalgın bakma 
552.	Aralışıv	dik dik bakışma, karşılıklı bakışlarını sabitleştirme. 
553.	Aram	delil, şahit, tanık Ornekler: Ortabızda emen terek ~dı: aramızda meşe ağacı tanıktır (folklorik parça). 
554.	Aram-karam	~ etmey Ornekler: perva etmeden, gözünü kırpmadan, ~ etmegen cigit: gözünü kırpmayan yiğit. 
555.	Aran	vadi, çukurluk. 
556.	Aravun	eğri saplı düz kürek, pulluk demiri, soku 
557.	Araş	karışık, halita, dolaşık, teşevvüş halinde. Ornekler: Ala barı da ~dıla: onların hepsi karışık. 
558.	Arba	araba … Ornekler: Kol ~: el arabası, Karaçay ~: Karaçay arabası, Karaçay ~ça cızıldaydı: Karaçay arabası gibi cızıldıyor, tob ~: top arabası, ağaç ~: kağnı, ögüz ~: öküz arabası, at ~: at arabası, ~ col: araba yolu, biçen ~: ot yüklü araba, ~ cav: araba yağı, ~nı al çarhı ötgen cerden art çarhı da öter: arabanın ön tekerinin geçtiği yerden arka tekeri de geçer, ~nı allı kalay barsa artı da alay barır: arabanın önü nasıl giderse arkası da öyle gider, ~ avnağandan sora col körgüzüvçü köb bolur: araba devrildikten sonra yol gösteren çok olur (a.s.) 0.6 KB
559.	Arbazçı	hizmetkâr, kapıcı. 
560.	Ariv	güzel, iyi, münasip, uygun, temiz. … Ornekler: ~ aytmak: güzel söylemek, güzellikle söylemek,~ kız: güzel kız,oram ~ bolğandı: sokak güzel (temiz) olmuş, anı ~ kılığı bardı: onun güzel ahlakı var, ~ tilli: tatlı dilli, ~ közlü: güzel gözlü, kereklisiça ~ et: gerektiği gibi iyi yap, sen aythan, meŋe da ~ körünedi: senin söylediğin, bana da uygun görünüyor,~ söz cürekge darman: güzel söz kalbe ilaçtır, ~ sözge taş erir: güzel söze taş erir, ~ söz, etmezliğiŋi etdirir: güzel söz yapmak istemediğini yaptırır, ~ bıla: güzellikle.
561.	Arivlamak	temizlemek, temize çıkarmak Ornekler: Arbaznı ceŋil arivlağız: avluyu çabuk temizleyiniz, çabaknı ~: balığı temizlemek 
562.	Arivlağan	temizleyen, temize çıkaran Ornekler: ~ kağıt: temiz kağıdı 
563.	Arivluk	güzellik, iyilik … Ornekler: Muratnı ~u: maksadın iyiliği, tişirıvnu ~u: kadının güzelliği, adebni ~u: terbiyenin güzelliği, ~nu süygen: güzelliği seven, ~ bıla: güzellikle, ~ bıla aytmak: güzellikle söylemek, ~un etmek: kusursuzluğunu söylemek, kusursuz göstermek, ~ gırcınŋa katık bolmaz: güzellik ekmeğe katkı sağlamaz, ~nı adeb ozar: güzelliği terbiye geçer, ~ közge avana: güzellik göze gölgedir, ~ toyda kerek, akıllılık har künde kerek: güzellik toyda (düğünde) gerekir, akıllılık her gün de gerekir. 0.6 KB
564.	Arivum	güzelim 
565.	Arivçuk	minik güzel. 
566.	Arkan	urgan, uzun kalın sicim. … Ornekler: Atnı ~ı: atın urganı, atı bir yere bağlamaya yarayan uzun kalın sicim, ~ŋa salmak: urgana vurmak, urgan ile sıkıca bağlamak, ~ atmak: urgan atıp yakalamak, kement atmak.; Arkançı 0.2 KB
567.	Arkançı	kement atıcı, urgana vurucu, kementle yakalayıcı. Ornekler: ~ at: urgancı at, urgan atıcının bindiği at. 
568.	Arkav	kiriş, mertek, kumaşın uzamına konulan iplik … Ornekler: Üynü ~u: evin kirişi, köpürnü ~u: köprünün kirişi, köpürnü ~ları çıkırdaydıla: köprünün kirişleri çatırdıyor, kumaçnı ~u: kumaşın dokusu, Kumaşın uzamına konulan ipliği, ~suz üy bolmaz: kirişsiz ev olmaz. 0.3 KB
569.	Arlak	biraz öte, az öte Ornekler: ~ğa bar: biraz öteye git, ~ oltur: biraz öte otur, ~ ket: biraz öte git. 
570.	Arlakdağı	ötedeki, biraz ötedeki, biraz ilerideki, biraz uzaktaki. 
571.	Arlı-berli	iki yüzlü, kaypak Ornekler: ~ adam: iki yüzlü adam, ~ sözle: kaypak sözler, ~ cuvab: kaypak cevap. 
572.	Arman	alaya alma, incitme, serzeniş. 
573.	Armav	kararsız, şaşkın, mütereddit, apışmış. Ornekler: ~ adam: kararsız adam, ~ bolmak: tereddüt etmek, şaşırmak, ~ bolub turmak: apışıp durmak. 
574.	Armavlu	kararsız, tereddütlü, şaşkın. 
575.	Arsar	şüphe, tereddüt, kararsızlık Ornekler: ~ bolmak: şüpheye düşmek, şüphelenmek, ~ bolub turmak: şüphelenip durmak, tereddüt edip durmak. 
576.	Arsarlandırmak	şüphelendirmek, tereddüte düşürmek. 
577.	Arsarlanıv	tereddüte düşme, kararsız olma, şüphelenme. 
578.	Arsarlı	şüpheli, karasız, mütereddit 
579.	Arsarsız	kararlı, şüphesiz. 
580.	Art	arka, ard, arka taraf, kıç, son, geri.
581.	Artda	arkada, sonda, sonra Ornekler: ~ aytırma: sonra söylerim, em ~: en arkada, en sonda, ~ kalmak: arkada kalmak. 
582.	Artdan	sonradan, arkadan. Ornekler: Men anı ~ bilgenme: ben onu sonradan bildim (öğrendim), ~ süzüv: arkadan süzme, arkadan gözetleme. 
583.	Arğı	öteki, öte … Ornekler: ~ bergiden ulludu: öteki berikiden büyüktür, koyla ~ betdedile: koyunlar öteki tepenin yamacındadırlar, ~ dunya: öteki dünya, mından ~sı: bundan ötesi, kitabnı mından ~sı kolay tüldü: kitabın bundan ötesi kolay değil, ~ sırt: öteki tepe, ~, bergi da: öteki, beriki de. 0.3 KB
584.	Arı	öte, öteye, o zamana … Ornekler: Andan ~ bar: oradan: öte dur, öteye çekil, avruğan ~ ketib beri kayıtdı: hasta öteye gidip geri geldi.; Arı-beri öteye-beriye, öte-beri. ~ cürümek: öteye öteye git, bılaydan ~: buradan öteye, mından ~: bundan sonra, bundan öteye, ne ~, ne beri: ne öteye, ne beriye, ~ deri: o zamana kadar, ~dan ~: öteden öteye, alay ~: o tarafa, ~ canı: öte yanı, suvnu ~ canı: suyun öte yanı, ~ kara: öteye bak, öbür yana bak, ~ tur-beriye yürümek, ~ ava bara edi: öteye-beriye yıkılarak gidiyordu, colğa çığa turub ~leribizni unutma: yola çıkarken öte-berilerimizi unutma, ~ bolmay: öteye-beriye çekmeden, ~ burmay: öteye-beriye çevirmeden, doğrudan doğruya. 0.7 KB
585.	Arık	zayıf, arık, çelimsiz … Ornekler: Bek ~: çok zayıf, ~ adam: zayıf adam, ~ bolmak: zayıflamak, ~ cer: zayıf toprak, aycarık, koyan ~, bödene buçhak, ayü çıçhak: ay aydınlık, tavşan arık, çekirge paça, ayı ishal (tekerleme/çocuklar oynarken birbirlerine bu tekerlemeyi söyleyerek ayının yerine en çelimsiz çocuğun adını koyarak alay ederler) 0.4 KB
586.	Arıkbet	zayıf yüzlü. 
587.	Arımak	yorulmak, bitkin düşmek. Ornekler: Arıb tohdamak: yorulup durmak, arıb ölmek: yorulup ölmek, arıb-tozub: yorgun-argın, arıb-cunçub: yorularak dara düşmek, yorulup darda kalarak, arıb-talıb: yorulup-bitip. 
588.	Arısı	ötesi Ornekler: Mından ~ belgilidi: bundan ötesi biliniyor. 
589.	Arısı-berisi	ötesi-berisi, öteberisi. 
590.	Arısız-berisiz	ötesiz-berisiz, öteberisiz, şüphesiz, kayıtsız şartsız Ornekler: ~ adam: öteberisiz adam, ~ sabiyni atasıdı: şüphesiz çocuğun babasıdır. 
591.	Arıtmak	yormak ◊ soymak, temizlemek Ornekler: Terekni kabuğun ~: ağacın kabuğunu soymak, colnu taşların ~: yolun taşlarını temizlemek, nartüh ~: mısır soymak, tamak ~: damak temizlemek, tiş ~: diş temizlemek. 
592.	Arıv-talıv	yorulma-bitme Ornekler: ~ bilmey: yorulmak bitmek bilmeden. 
593.	Arığan	yorulan, tâkatten düşen, yorgun … Ornekler: adam: yorgun adam, ~ at: yorgun at, ~dan öleme: yorgunluktan ölüyorum, ~ üy: geçim zorluğu çeken aile (ev), ~ cer: yorgun toprak, ~ atha çuh deme, sıgın otha uf deme: yorgun ata deh deme, tezek ateşine üf deme (üfleme), ~ ölgenŋe mine edi: yorulan ölene binermiş (a.s.), ~ turnaça boynu sozula: yorgun turna gibi boynu uzayarak (deyim), ~ çanka colda tabılır: güçsüz prens yolda bulunur (a.s.). 0.5 KB
594.	Arış	ok Ornekler: Arba ~: araba oku, ~ çomaça: ok demiri (çivisi). 
595.	avruv sal-	hastalandırmak, hasta etmek. 
596.	Aŋ	kavrayış, fehim, anlayış, feraset. Ornekler: ~ı bolmağan adam: kavrayışı olmayan adam, akılı barnı ~ı bar: aklı olanın kavrayışı da olur, ~ı bolğan adamdan aşhılık kelir: feraseti olan adamdan iyilik gelir 
597.	Aŋarılmak	hareketlenmek, meyillenmek, yönelmek Ornekler: Aŋarılıb kaldı: hareketlenip kaldı, men aythanŋa bir aŋarılsanŋa: benim dediğime bir meyil versene. 
598.	Aŋılağan	anlayan, kavrayan, müdrik Ornekler: Kıynalıb ~: zorlanarak kavrayan, kim da ~ kitab: kerkesin anladığı kitap, ~ cıyın: müdrik topluluk. 








B
599.	bağa sal-	fiyat biçmek. 
600.	belgi sal-	işaret koymak.
601.	betinde hürmeti bolgan	yüzünde alımlılığı olan. 
602.	bolcal sal-	süre tayin etmek, vâde vermek, müddet vermek. 
603.	borç sal-	görev vermek, vazifelendirmek. 


C
604.	calın	yalvarmak 
605.	cankılıç	gökkuşağı 
606.	cara sal-	yaralamak. 
607.	cazuv	yazı ◊ kader 
608.	çabaknı hıruvu	balık yumurtası. 
609.	cerge sal-	yere koymak. 
610.	col sal-	yol açmak. 
611.	corukga sal-	düzene sokmak. 


D
612.	DA	da,de bile ◊ şimdi, bu hâlde, öyleyse, pekala. … Ornekler: koylani ullusun da gitçesin; koylani ullusun da gitçesin da keltirigiz; koyunların büyüğünü de küçüğünü de; getirin.; da,bermey esegiz men da keteme; pekala vermiyorsanız ben de gidiyorum 0.3 KB
613.	Dagıstan	Kafkasya'da Dağıstan Bölgesi 
614.	Davle	eski Karaçay-Malkar inanışlarında toprakların tanrısı 
615.	daddiş	çocuk dilinde ayak 
616.	dagan	destek, direk, payanda 
617.	daganla-	desteklemek, destek doymak 
618.	dagıda	yine, gene, tekrar Ornekler: sanga dağı da bir aytırım bardı; sana yine söyleyeceğim bir şey var 
619.	daj et-	tıpır tıpır yürümek 
620.	dam	tat, lezzet
621.	damla-	yemeği lezzetli hale getirmek, besleyici hale getirmek 
622.	damlı	tatlı, lezzetli; sulu; kalorili. 
623.	dammettir	siyah kısa kanatlı, kısa kuyruklu, sudaki kurt ve küçük balıklarla beslenen bir kuş 
624.	damsız	tatsız, lezzetsiz ◊ faydasız, luzumsuz 
625.	damır	yüzkarası, rezalet, ayıp, skandal 
626.	damırlık	rezillik, skandal, ayıp 
627.	dangıl	ova, düzlük 
628.	daraca	önem, ehemmiyet, fayda, anlam ◊ derece, düzey, seviye ◊ ünvan, paye Ornekler: anı ne daracası bardı?; onun ne önemi var?; Bu işni daracası ulludu; buişin anlamı büyük 
629.	daracalı	önemli, anlamlı, iyi sonuç veren 
630.	daracasız	neticesiz, başarısız 
631.	daracasızlık	başarısızlık, sonuçsuzluk 
632.	darcana	çavdar 
633.	dardagan et-	dağıtmak 
634.	darga	anne sütünden erken ayrılan çocuk yada hayvan yavrusu, annesinin hamile kalmasıyla memeden ayrılan çocuk 
635.	darikan	cömert, eli açık 
636.	dariy	ipek 
637.	dariybat	ipek örtü 
638.	dariykat	kilise, manastır 
639.	dariykatçı	keşiş 
640.	darkan	cömert, eli açık
641.	darman	ilaç 
642.	darçin	tarçın 
643.	darı	ilaç 
644.	dasagaylı	hayati, canlı 
645.	dav	istek, talep ◊ tartişma, münakaşa, dava 
646.	davaç bol-	felç olmak, kötürüm olmak, inme inmek 
647.	davla-	istemek, talep etmek, dava açmak 
648.	davlaş-	münakaşa etmek, tartışmak 
649.	davlet	refah, saadet, mutluluk 
650.	davletli	refah içinde, saadet içinde, mutlu 
651.	davletsiz	talihsiz, bahtsız, mutsuz 
652.	davlu	ihtilaflı, münakaşalı 
653.	davsuz	münakaşasız 
654.	davur	gürültü, patırtı ◊ bozuşma, dargınlık, ihtilaf, anlaşmazlık. 
655.	davurbaz	davul 
656.	davurla-	gürültü çıkarmak, patırtı etmek 
657.	davurlu	gürültülü, kavgalı. Ornekler: davurlu üyde kazan kaynamaz; kavgalı evde; kazan kaynamaz. 
658.	davursa-	sızlanmak, ağlaşmak, şikayet etmek. 
659.	davurçu	gürültücü, kavgacı 
660.	davçu	davacı
661.	day	keçi otlatırken söylenen bir söz 
662.	dayman	erkeklere düşkün kadın. 
663.	daymaz	küstah, utanmaz, vicdansız. 
664.	Debet	Nart destanlarında bir kahraman adı. 
665.	Dever	şamanizm döneminde Karaçaylılar'ın taptığı bir p 
666.	de-	demek, söylemek. 
667.	deb	diye. Ornekler: Kudayga kızbaydı deb kişi aytalmaz; Kuday'a korkaktır diye kimse söyleyemez. 
668.	deber	otorite 
669.	deberli	otoriter 
670.	degen	denen, denilen. Ornekler: Karaçay degen batırlanı curtudu; Karaçay denilen yer; kahramanların yurdudur. 
671.	demengili	sağlam, dayanıklı, güçlü, esas 
672.	demleş-	aralarını açmak, kavga etmek, çekişmek, mücadele etmek 
673.	deri	kadar 
674.	deriçin	kadar 
675.	derk	kızgınlık, öfke, sıkıntı 
676.	ders	ders 
677.	dert	dert, üzüntü ◊ kin, öç. 
678.	dertlen-	kızmak, hiddetlenmek 
679.	dertli	kinci, kindar, öfke dolu 
680.	dertçi	intikamcı, kinci, kin tutan, kinli, kindar, öfke
681.	dev	dev, muazzam; kudretli, güçlü. 
682.	Dıday	Karaçay-Malkar mitolojisinde bir tanrı adı 
683.	Dırpıl	tahıl tanrısının adı. 
684.	dibidik	irinli yaranın üzerine konulan, yeni kesilmiş hayvan derisinden alınan parça, derideki yaraya sürülen yakı 
685.	dibildirik	kelebek. 
686.	didin	eşek arısı. 
687.	didiv	köpek yavrusu, enik. 
688.	dige	hâkim, egemen, gücü elinde tutan. 
689.	digil	tekerlek. 
690.	digil-migil	ufak tefek eşya, öte beri, önemsiz şey. 
691.	digiza	dadı, sütnine, Karaçay-Malkar toplumunda eskiden soylu ailelerde çocuk yetiştiricisi ◊ genç gelinlere hizmet eden kadın. 
692.	diglen	böğürtlen. 
693.	dimmo	kütük gibi adam, sığır gibi adam. 
694.	din	din 
695.	dingil	çember ◊ ağaçtan yapılma teker ◊ yük arabası 
696.	dingiz	şiş, kabartı. 
697.	dıbsız bol-	kımıldamamak, hareketsiz kalmak 
698.	dıbıdılan-	yavru hayvan (dana, kuzu v.s.) 
699.	dıbıl-dıbıl et-	gevezelik etmek, çene çalmak 
700.	dıbıldavuk	geveze, boşboğaz.
701.	dıbırda-	kımıldamak, hareket etme 
702.	dıbırdagan	ayak patırtısı 
703.	dıbırdav	ayak patırtısı 
704.	dıday	korku ve endişe anında söylenen bir söz. Ornekler: dıday-dıday men carlı; ah; zavallı ben.; dıday-dıday alay bolub mu; kaldı; ah-ah öyle mi oldu 
705.	dıgalas	arzu, heves, gayret, mücadele. Ornekler: körür dıgalas bla kelgenem;; görmek arzusuyla gelmiştim 
706.	dıgalaslı	gayretli, özenli. 
707.	dıgar-dugur	tangır-tungur 
708.	dıgay	haykırış, nida 
709.	dıgı	gıdıklanma 
710.	dıgı bol-	gıdıklanmak 
711.	dıgı et-	gıdıklamak 
712.	dıgılav	sağır 
713.	dıgılen	böğürtlen 
714.	dıgılın kozga-	ağırına gitmek, kalbi kırılmak, dokunmak 
715.	dıgılına katıl-	gücüne gitmek, ağırına gitmek, kalbi kırılmak, dokunmak 
716.	dıgınel	böğürtlen 
717.	dıgıray-	ölmek, gebermek 
718.	dıgırayt-	öldürmek, gebertmek 
719.	dıgırda-	tıngırdamak 
720.	dıgırdagan	tıkırtı ◊ dırdır
721.	dıgırdavuk	gürültülü, takırtılı. 
722.	dıkgı	kıt, az; dar. 
723.	dıkgı-mıkgı	azıcık, kıt kanaat 
724.	dılgam	grup, öbek. dik, sarp, yalçın. 
725.	dılgam bol-	ölmek, ◊ yuvarlanmak, devrilmek, yıkılıp kalmak. 
726.	dılgam et-	çevirmek, döndürmek, devirmek 
727.	dılgambaş	boynuzlan aşağı doğru uzamış inek 
728.	dılgamlık	diklik, sarplık. 
729.	dılkıla-	çalkalanmak, çalkalanırken ses çıkarmak 
730.	dım cabuv	pamuklu kumaştan ince örtü, pik 
731.	dım esir-	çok sarhoş olmak 
732.	dımbıl	yuvarlak, şişman, tombul 
733.	dımmay kibik semir-	çok şişmanlamak 
734.	dımmıl	su çiçeği hastalığı. 
735.	dımmıy	şişman, göbekli 
736.	dımmız	göbekli, şişman 
737.	dıng bol-	mahvolmak 
738.	dıngırda-	zangırdamak. 
739.	dıranbaş	toprak dam, toprak kaplı çatı 
740.	dırbıj	yavru, küçük çocuk ◊ eğri bacaklı
741.	dırga	iri yarı adam, güçlü kuvvetli adam. 
742.	dırk tohta-	birdenbire durmak. 
743.	dırılda-	boş konuşmak, gevezelik etme 
744.	dırıldavuk	gürültülü; geveze. 
745.	dırın	biçilip toplanmamış ot, başak kümesi 
746.	dıs	beş 
747.	dobar	sağlam, sıhhatli, gürbüz 
748.	dobarbaş	yuvarlak kafalı. 
749.	dobarbet	yuvarlak yüzlü. 
750.	dobarburun	iri burunlu 
751.	dobbu	ur, şişlik 
752.	dobra	çuval 
753.	doburaçan	şişman, tombul, semiz, yağlı 
754.	dogura	şiş, şişlik. 
755.	dohcuvuk	cellat 
756.	dohgadol	balta cellat baltası 
757.	dohla-	şeklini değiştirmek. 
758.	dohlav	değişme, yenilenme, değiştirme 
759.	dohlu balta	cellat baltası. 
760.	dohtun	kuzey
761.	dohudav keçe	gerdek gecesi 
762.	dolayçı	çiftliklerde yayıkla yağ yapan kimse 
763.	dolvan	su ile kaplı. 
764.	dolvan-tengiz	Karaçay mitolojisinde bütün okyanuslar. 
765.	dombay	Karaçay dağlarında yaşayan Kafkas bizonu 
766.	dommak	bronz 
767.	dommay	Kafkas bizonu. 
768.	dongkulda-	şırıl şırıl akıtmak, şınldatmak ◊ yaygarayı basmak, yaygara koparmak. 
769.	dongkuldavuk	çenebaz, yaygaracı, gevez 
770.	dop-dop et-	gereksiz yere çok gevezelik etmek 
771.	doppak	% 80 bakır - % 20 çinkodan oluşan san maden, tombak, bronz. 
772.	doppas umut et-	kendini daha yüksek bir derecede göstermeye çalışmak. 
773.	doppas-dotas söleş-	umursamadan konuşmak, minnet etmeden konuşmak 
774.	dorbasın	sapan 
775.	dorbun	mağara 
776.	dorbunkul	sığırcık, çekirge kuşu. 
777.	dorbusuz	sapan 
778.	dordan	kursak. 
779.	dorduk	kısa ve şişman kadın. 
780.	dorduklan-	kabarmak, çalım satmak
781.	dorh	arttırma. 
782.	dorkun	kuvvetli, güçlü, sağlam ◊ mağara. 
783.	dorlasın	taş taşımak için yapılmış araç 
784.	dormushul	kısa kayıştan yapılan bir iple taş atmaya yarayan sapan. 
785.	doru	fasülye, bakla türü sebzeler 
786.	dos	dost, ahbap. 
787.	dosluk	dostluk, banş 
788.	dotdu	kuş Ornekler: Dottuları keslerini koşlarına; çabhanlay kendi kendisine; zarar verenler için söylenen; bir deyim 
789.	dov-dov	çenesi düşük, geveze 
790.	doyun	güzel, iyi, kaliteli. 
791.	doyunsuz	işe yaramaz, kusurlu 
792.	dölük	ev sahibi 
793.	döng-	hayal kınklığına uğramak, umudunu kesmek, vazgeçmek. 
794.	döngdür-	hayal kırıklığına uğratmak, vazgeçirmek 
795.	dörden	kursak Ornekler: dördenin turguz- kendine; çok güvenmek 
796.	Dugun	Plüton 
797.	dubulukoç bol-	hemen yayılmak, herkes tarafından duyulmak 
798.	dubur	pürüzlü 
799.	dudak	toy kuşu, kuğu. 
800.	dudey	büyük, yüce, ulu, hâkim, üstü
801.	dugosuk	büyük kazan 
802.	dugu	haç. 
803.	dugujam	kan davası, kan borcu. 
804.	dugum	üzüm 
805.	duguma	nane Ornekler: cılan dugumanı süymey edi,; ol da anı teşigini allında bite; edi; yılan naneyi sevmiyordu,; o da onun deliğinin önünde; bitiyordu 
806.	dugur	şiş et parçası, ur, ◊ çıkıntı, kabartı, tümsek. 
807.	duh	Karaçay-Malkar'da eskiden çarığın tabanına konulan küçük saman demeti. Çobanlar bellerinde taşırlardı. 
808.	duhavay	fırın 
809.	dukkul	parça, kırıntı; yırtılmış, parçalanmış. 
810.	dukum	soy, sülale Bakiniz: tukum 
811.	dukur	çıkıntılı, kabarık, kambur. 
812.	dukuş	çıkıntı, kabartı ◊ kambur, hörgüç 
813.	dumada	altın ve gümüş üzerine yapılan desenli işleme. 
814.	dumafinca	yirmi altı 
815.	dumahşey	otuz bir 
816.	dumanavci	kırk altı 
817.	dumastaci	kırk bir 
818.	dumavdaci	otuz altı 
819.	dumensey	on bir 
820.	dumertin	on altı
821.	dumoşpor	yirmi bir 
822.	dump bol-	kaybolmak, yok olmak 
823.	dump et-	kaybetmek, yok etmek. 
824.	dumpay-	kaybolmak, yok olmak 
825.	dumpayt-	kaybetmek, yok etmek. 
826.	duniya	dünya 
827.	duppa-dubur	pütürlü, sivilceli. 
828.	duppuk	kör, keskin olmayan. duppuk adam dar kafalı, zor anlayan. duppuk tilli kaba dilli, kaba- saba konuşan 
829.	duppuklan-	körleşmek, körelmek, keskinliğini kaybetmek 
830.	duppur	tepe, tümsek 
831.	duppurlu	engebeli, tepelerle kaplı. 
832.	duppurlu-çungurlu	engebeli, düz olmayan 
833.	duppuş	1) çukur, oyuk, 2) kalça, kaba etler 
834.	durku	yamaç, sırt ◊ kurnazlık 


E
835.	emçek sal-	emçek sal- 


H
836.	Havun	Kavun. 
837.	Haçıpsı	Kafkasya halklarından Abhazlar, Abhazya. 
838.	habar kobuz	on iki telli bir müzik aleti. 
839.	habla	köy, büyük dağ köylerinin mahalleleri. 
840.	habur-çubur	eski-püskü, pılı-pırtı, paçavra, kırık-dökük.
841.	habusta	lahana. 
842.	haci	hacı. 
843.	haciret	göçmen, muhacir. 
844.	hadaga	feryat, figan, bağırış. 
845.	hadagalık	felaket, bela. 
846.	hadam et-	yemek. 
847.	hadavus	kötü, berbat, iğrenç ◊ lanetli, melun. 
848.	hadek	gelinin getirdiği çeyiz. 
849.	hagi	tahıl kurutmak için taştan yapılmış ocak. 
850.	hagok	kibirli, gururlu. ◊ şık, fiyakalı. 
851.	hagokluk	şıklık düşkünlüğü, fiyakalı olma merakı, kibir. 
852.	haguna	küçük çocuk. 
853.	hahay	feryat, bağırma. 
854.	hak	hak. ◊ ücret, kazanç. ◊ gerçek, hakiki. 
855.	haki	kumaş dokuma tezgahının bir parçası. 
856.	hal	hâl, durum, vaziyet. ◊ keyif. ◊ görünüm, görünüş. 
857.	halabaçı	velveleci, panik çıkaran. 
858.	halahosta	karmakarışık, düzensiz. ◊ kaba saba, pasaklı, kılıksız. 
859.	halahostavluk	musibet, bela, kaza. 
860.	halal	helal, temiz kalpli.
861.	halapıs	sünepe, uyuşuk, şapşal, pasaklı. 
862.	halat	yanlış. 
863.	halbara	akılsız, budala, aylak. ◊ pasaklı, kılıksız. 
864.	halcar	hayvan ağılı, geçici olarak yapılmış sundurma. 
865.	halek	kötü, işe yaramaz, bozuk. ◊ pis, kirli. 
866.	haleklik	zarar, ziyan. Ornekler: sabanlaga haleklik cetdir-: tarlalann hayvanlar tarafından çiğnenmesi. 
867.	halger	eski, paslı bıçak. 
868.	hali	mizaç, huy, karakter. ◊ eğitim, terbiye. ◊ hareket tarzı, görgü, alışkanlık. 
869.	halisiz	görgüsüz, terbiyesiz, bozuk mizaçlı, kötü karakterli, ahlaksız, edepsiz. 
870.	halivan	saçak, çatının çıkıntısı, sundurma. 
871.	halk	halk, millet. 
872.	halmeş	büyü. 
873.	halpama	mısır unuyla yapılan bir tür yemek. 
874.	halsız	dağınık, düzensiz, alt üst olmuş. ◊ cılız, zayıf, çelimsiz. 
875.	halta	baltanın ters kısmı. ◊ para kesesi, cep. 
876.	haltas	balyoz, büyük çekiç. 
877.	haltir	çöp, süprüntü. 
878.	halı	iplik. 
879.	halıva	helva. 
880.	hamam	hamam, banyo.
881.	haman	hep, daima, her zaman. 
882.	hambalyatduv	küçük kukla. 
883.	hamcav	şaman, büyücü. 
884.	hameşi	yoğurdun üzerindeki kaymak. 
885.	hamhot	çene, ağız çevresi, surat. ◊ çıkıntılı sarp kaya. 
886.	hamlık bura	üzümden yapılan bir tür içki. 
887.	hamma-hırsa	kadın şaman, büyücü. 
888.	hamıt	at koşumunun boyun halkası. 
889.	han	han, bey. Ornekler: hansız comak bolmaz: hansız masal olmaz. 
890.	han tur-	avucunu yalamak. 
891.	hanakan toy	yeni doğan çocuk beşiğe yatırılırken düzenlenen şölen. 
892.	hans	hans ot, çayır. 
893.	hant	yemek, yiyecek. 
894.	hant kavra	dere otu, maydanoz. 
895.	hant üy	mutfak. 
896.	hantus	darı çorbası. 
897.	hanışa	han'ın karısı. 
898.	hap	köpeklerin havlama sesi. Ornekler: ne hapha ne çapha caramagan: havlamaya da saldırmaya da yaramayan. 
899.	hapa-sapa	karmakarışık. 
900.	hapar	haber, havadis, hikaye.
901.	hapar-teper	yenilik, yeni haber. 
902.	haparla-	anlatmak, hikaye etmek, nakletmek. ◊ yaymak, herkese bildirmek. 
903.	haparlı	malumatlı, bilgili. 
904.	hapla-	havlamak. 
905.	hapu	yeni yağmış kar. ◊ tanecik, zerre. 
906.	hapçük	eşya. 
907.	har	her. ◊ dantel. 
908.	har cabuv	dantel örtü. 
909.	har iyne	tığ. 
910.	har kim	herkes. 
911.	har kuru	hep, daima. 
912.	har kuru da	hep, devamlı, çoğunlukla. 
913.	har ne	her şey. 
914.	har zat	her şey. 
915.	haraket	ziynet eşyası, çeyiz, zenginlik. 
916.	haram	haram, kötü. 
917.	haram aşar	asalak, otlakçı, serseri. 
918.	haram cilik	alçak, namussuz. 
919.	haram cürek	alçak, malın gözü, namussuz. 
920.	haram et-	evlatlıktan reddetmek.
921.	haram karın	asalak, serseri. 
922.	haram çıpçık	bir tür serçe. 
923.	harbuz	Bakiniz: harbız 
924.	harbız	karpuz. 
925.	harflik	alfabe. 
926.	harh	kahkaha 
927.	harh et-	kahkaha atmak. 
928.	harh etib kül-	kahkaha atarak gülmek. 
929.	harib	zavallı, garip. 
930.	harif	harf. 
931.	hars	el çırpma sesi, alkış. 
932.	hars kalak	Kafkas müziğine tempo tutmak için yapılmış düz tahta parçası. 
933.	hars ur-	Kafkas müziğine el vurarak tempo tutmak. 
934.	harsha cıyıl-	anlaşmak, uyuşmak. 
935.	harsına tebseme-	sözüne uymamak, söylenileni yapmamak. 
936.	haseb	imkân. ◊ tarz, usûl, metod. ◊ hesap. 
937.	hasebli	becerikli, işbilir, açıkgöz. ◊ ... sebepten,... den dolayı. 
938.	hasebli adam	becerikli, işbilir adam. 
939.	hasebsiz	hesapsız, çok, pek çok, sınırsız. 
940.	hasiyat	özellik, hususiyet.
941.	hastan	kuru otların yığıldığı yer, ot ambarı. 
942.	hat	yazı. 
943.	hata	kötülük, talihsizlik, zarar ziyan. 
944.	hata et-	zarar vermek. 
945.	hata-huta et-	yaramazlık yapmak. 
946.	hatalı	zararlı, korkulu, tehlikeli. 
947.	hatasız	suçsuz, zararsız. 
948.	hataçı	yaramaz. 
949.	hater	hatır, hürmet. 
950.	hater et-	hatırını saymak. 
951.	haterin kör-	hatırını saymak, hürmet etmek. 
952.	haterli	saygıdeğer, lütufkar, iyi kalpli, merhametli. 
953.	hatersiz	merhametsiz, katı yürekli. ◊ aç gözlü, tamahkâr. 
954.	haterçi	iyi kalpli, merhametli. 
955.	hathu	mide, karın. 
956.	hatlama	yağda kızartılan bir tür börek. 
957.	hatım	tarlalara suyun eşit gitmesi için yapılan ve suyu bölmeye yarayan alet. 
958.	hatıv	köle, serf, toprağa bağlı köle. 
959.	hav	evet. 
960.	hava	hava.
961.	havflu	hasarlı, bozuk, sakat. 
962.	havh	ödünç, borç. Ornekler: atıng bla katınıngı havhga berme: atınla karını ödünç verme. 
963.	havhazi	dağların güney yamaçlarında kayalar arasında biten ve ilaç olarak kullanılan bir bitki. 
964.	havk	kışın güneşli günlerde havada uçuşan kar tanecikleri. 
965.	havle	serseri, avare, çapkın. 
966.	havle aylan-	avare dolaşmak, çapkınlık etmek. 
967.	havreş	çit örülürken baş tarafının çözülmemesi için çubukların kıvrılarak örülmesi. 
968.	hay	sürek avı. 
969.	hayda	haydi. 
970.	hayda marca	haydi. 
971.	haydagız	haydi. 
972.	haydala-	dürtmek, mahmuzlamak, acele ettirmek, sıkıştırmak, hızlandırmak. 
973.	haygura	at yarışında binicinin haykırdığı bir söz. 
974.	haynug	topaç. 
975.	haynuh	topaç. 
976.	hayran bol-	hayret etmek, şaşmak, şaşkına dönmek. 
977.	hayran et-	hayrete düşürmek, hayrette bırakmak. ◊ burnundan getirmek, eziyet vermek. 
978.	hayranlan-	hayrete düşmek. 
979.	hayranlandır-	hayrete düşürmek, şaşkınlık içinde bırakmak. 
980.	hayranlık	harika, hayrete değer, fevkalade.
981.	hayt deb	epeyce, iyice, bayağı. Ornekler: ertdenü beri hayt deb col korathanbız: sabahtan beri epeyce yol almışız. 
982.	hayt deb tur-	hayt deb tur- her türlü zorluğa karşı direnmek. 
983.	hayvan	hayvan. ◊ 
984.	hayır	fayda, hayır, kazanç. 
985.	hayırlan-	faydalanmak. 
986.	hayırmek	kalın kafalı, beyinsiz, karışık, düzensiz. 
987.	hayırsölemez	devamlı sızlanan, yakınan, velveleci, panik çıkaran. 
988.	hayırsın-	faydalı bulmak, kazançlı bulmak. 
989.	hayırsız	hayırsız, faydasız. 
990.	hayız	kadınların aybaşı hâli. 
991.	hazna	hazine. ◊ pek, fazla. Ornekler: anda hazna adam kalmagandı: orada pek insan kalmamış. 
992.	haznalı	zengin, varlıklı, paralı. 
993.	hazır	Kafkas erkek giyiminin göğsündeki fişeklikler. ◊ ◊ ◊ hazır. 
994.	hazır bol-	hazır olmak. 
995.	hazır et-	hazırlamak. 
996.	hazırla-	hazırlamak. 
997.	hazırlan-	hazırlanmak. 
998.	hazırlandır-	hazırlamak. 
999.	hazırlanuv	hazırlık. 
1000.	haşak çibin	arı.
1001.	haşgen	serseri, avare, hırpani. 
1002.	haşhurduk	zayıf, hastalıklı hayvan. 
1003.	hedik	işleme, nakış. 
1004.	heylen-	kararmak, siyah renge bürünmek. 
1005.	hilgi	kepek. 
1006.	hili et-	yaramazlık etmek. 
1007.	hiliçi	yaramaz, afacan. 
1008.	himiya	kimya. 
1009.	hina	kinin. 
1010.	hinapa et-	tahrif etmek, değiştirmek. 
1011.	hir	hoşt! 
1012.	hirpin	bileği taşı. 
1013.	hıbıl	çelimsiz, cılız, gevşek, sarkık. 
1014.	hıbıl bol-	gevşemek, sarkmak, zayıf düşmek, solmak, kurumak. 
1015.	hıbırt ton	kötü tabaklanmış deriden yapılmış kürk. ◊ hırpani, çulsuz. 
1016.	hıci	kara kız. 
1017.	hıcı	çoban sopası. 
1018.	hıcı abana ay	Mayıs ayı. 
1019.	hıdı	ucu kıvrık çoban sopası. 
1020.	hıdırma	baraka, kulübe.
1021.	hıkki	çapak. 
1022.	hıkkilerin agız-	ağlamaklı olmak. 
1023.	hılaf	hafif yük. 
1024.	hılci ayran	çok ekşimiş yoğurt. 
1025.	hılev	eski, viran, sallanan, güçsüz. ◊ 
1026.	hıli et-	yaramazlık yapmak. ◊ hırsızlık yapmak. 
1027.	hılikka	Bakiniz: hılikke 
1028.	hılikke	alay. 
1029.	hılikke et-	alay etmek. 
1030.	hılikkele-	alay etmek, dalga geçmek, alaya almak. 
1031.	hılikkelik	yüz karası, rezalet, ayıp. 
1032.	hıliçi	yaramaz. ◊ hırsız. 
1033.	hılkı	kepek. ◊ darıya benzer, bir tür taneli bitki. 
1034.	hıllevun	evin tabanı. 
1035.	hılı-mılı	karışık, düzensiz. ◊ ◊ ◊ 
1036.	hılıb	suç, kabahat, hile, dolap. 
1037.	hılıblı	yaramaz, afacan, yumurcak. 
1038.	hılıbçı	Bakiniz: hılıblı 
1039.	hılıf	ani, hızlı, çabuk. 
1040.	hılımlı	bayağı, kaba, zevksiz. ◊ pis, kirli.
1041.	hım	somurtkan, sert, asık suratlı, öfkeli, kızgın, kaba. ◊ ◊ 
1042.	hımil	gözdeki çapak. ◊ 
1043.	hımits	pirinç tanesi. 
1044.	hımiş	kaynak, pınar. 
1045.	hımmıy	1-10 Nisan arasında doğanların burcu. 
1046.	hımılcük	karıncanın tabu ismi. 
1047.	hıncal	kama, hançer. 
1048.	hınk	dingil, eksen. 
1049.	hınkal	Karaçay-Malkar hamur işi yemeklerinden biri. 
1050.	hınkel	omuz askısı, kırılan kol için yapılan askı. 
1051.	hıntır-mıntır	eski püskü, kırık dökük. 
1052.	hınç-hınç et-	homurdanmak, söylenmek. 
1053.	hınç-mınç	kavgacı, şirret. 
1054.	hınç-mınç et-	homurdanmak, söylenmek. 
1055.	hınçı	kötü kalpli, kindar, kızgın. 
1056.	hını-hunu	sert, kızgın. 
1057.	hıpiy-sipiy	hıpiy-sipiy yaramazlık. 
1058.	hıpiyar	yaramaz, afacan. 
1059.	hıppa-hılımlı	kirli, pasaklı. 
1060.	hıppil	su kabarcığı, su toplaması.
1061.	hıppırık	balgam. 
1062.	hır	vida. ◊ yiv. 
1063.	hıra	gevşek; sulu. 
1064.	hıre	gevşek, bol, yumuşak, pörsük. 
1065.	hıremij	vıcık vıcık. 
1066.	hırgen	Bakiniz: hırıgen 
1067.	hırha	pürüzlü ses, kısık ses. 
1068.	hırhır et-	kısık pürüzlü sesle konuşmak. 
1069.	hırpin	bileği taşı. 
1070.	hırs	hayvanlara yalatılan çorak tuz. 
1071.	hırsı	kumtaşı, bileği taşı. 
1072.	hırsız	çok konuşan, geveze. 
1073.	hırsız şkok	palavracı. 
1074.	hırt tinine tayan-	gücü tükenmek, dayanacak gücü kalmamak. 
1075.	hırt-mırt	geçimsizlik, anlaşmazlık. 
1076.	hırtdı	pürüz, kabarıklık; çopur, çiçek bozuğu. 
1077.	hırtdılı	pürüzlü, girintili-çıkıntılı. 
1078.	hırte	keten kumaştan torba. 
1079.	hırtha ur-	eleştirmek, çıkışmak, azarlamak. 
1080.	hırtla-	eleştirmek, tenkid etmek.
1081.	hırtlı	2-12 Kasım arasında doğanların burcu. 
1082.	hıruv	vıraklama. 
1083.	hırza	saç perçemi, lüle. 
1084.	hırıgen	hastalıklı, zayıf, çelimsiz, soluk, cansız. 
1085.	hırılda-	hırıldamak. 
1086.	hırıldav	hırıltı. 
1087.	hırıldavuk	Bakiniz: hırıldav 
1088.	hırıs tişle	seyrek dişler. 
1089.	hırşı	saha, arazi. 
1090.	hırşı çelek	küçük kova. 
1091.	hırşıla-	bilemek. 
1092.	hıy-mıy	hile, üçkağıt. 
1093.	hıyanat	zarar, ziyan, kötülük, şer. 
1094.	hıyanat et-	kötülük etmek. 
1095.	hıyanat sal-	Bakiniz: hıyanat et- 
1096.	hıyanatlı	zararlı, kötülük eden. 
1097.	hıyanatsız	zararsız, kötülüksüz. 
1098.	hıyar	kabak. 
1099.	hıyla	kurnazlık. 
1100.	hıyla adam	kurnaz adam.
1101.	hıylalık	kurnazlık. 
1102.	hıylaçı	kurnaz. ◊ tilkinin tabu adı. 
1103.	hıylı	zararlı, zarar verici. 
1104.	hıynı	büyü. 
1105.	hıynıçı	büyücü, üfürükçü. 
1106.	hıysab	hesap. ◊ imkân, fırsat. ◊ usul, metod. ◊ sebep. … Ornekler: orta hıysab bla: ortalama hesapla.; arı barırga hıysabı bardı: oraya gitmeye imkânı var.; bir hıysab bla kiritni açdı; bir metodla kilidi açtı.; bu hıysabdan men baralmayma: bu sebeple ben gidemiyorum. 0.3 KB
1107.	hıysabla-	hesaplamak. 
1108.	hıysablı	becerikli, açıkgöz; kabiliyetli, yetenekli. 
1109.	hıysabsız	pek çok, sınırsız, sonsuz. 
1110.	hızen	torba. 
1111.	hızev	iştahsız. 
1112.	hıçam	bilgili, işinin ehli. 
1113.	hıçamlı	günahsız, masum. 
1114.	hıçavman	Mayıs ayı. 
1115.	hıçi	kabuklu meyvalı bir tür yabanî bitki. ◊ Bakiniz: hıci 
1116.	hıçtuma	Bakiniz: kıçtuvma 
1117.	hıçuvman	11-21 Nisan arasındaki günler. 
1118.	hıçın	bir tür börek. 
1119.	hıçınay	ocak. 
1120.	hıçıvuk	bildiren, haber veren, buyuran.
1121.	hıçıvun	tatlı, rahat, keyif verici. 
1122.	hıçıvun tiy-	keyif vermek, hoşa gitmek, tatlı gelmek. 
1123.	hıştay	kirli, pasaklı. 
1124.	hıştı	su tulumunun ağaçtan tıpası, tahta tıpa ◊ şişman suratlı. 
1125.	hıştı uvurt	şişman yanaklı. 
1126.	hıştıka	kirli, pasaklı. 
1127.	hıştınay	Bakiniz: hıştıka 
1128.	Holam	Malkar bölgesinde bir vadi ve köy adı. 
1129.	Holamlı	Karaçay-Malkarlılar'ın Holam vadisinde yaşayan bölümü. 
1130.	ho	evet. 
1131.	ho bir da!	yok yahu, yağma yok. 
1132.	ho bol-	razı olmak, kabul etmek. 
1133.	hobusta	lahana. 
1134.	hoca	şakacı, latifeci. ◊ becerikli, ağzı laf yapan. ◊ iyi. Ornekler: hoca tüyüldü: iş yada durum övünecek gibi değil, işler yolunda değil. 
1135.	hodiynak	sokak kadını, fahişe. 
1136.	hoha	yaygaracı, şamatacı. 
1137.	hohay	yaramaz çocuk, afacan. 
1138.	hohaylan-	kabarmak, kurumlanmak. 
1139.	hojan	eski Karaçay-Malkar evlerinde, odanın bir köşesinde ocak olarak kullanmak üzere açılan delik. 
1140.	hokum	kanun, hüküm.
1141.	hokumat	hükümet. 
1142.	homatay	insan, adam. 
1143.	homaçar	Karaçay toplumsal yapısında prensler ve üst derecede soyluların oluşturduğu tabaka. 
1144.	homeley	gırtlağın altında meydana gelen şişlik. 
1145.	hommaçık	bebek, küçük çocuk. 
1146.	hompa	hantal. 
1147.	hompar	kurşun, fişek. 
1148.	hompara	Bakiniz: hompar 
1149.	hompu	çuval gibi sarkmış elbise. ◊ hantal, uyuşuk, ağırkanlı. 
1150.	hompuk	rafadan, yan çiğ, tam pişmemiş. 
1151.	hompur	tabanca kılıfı. 
1152.	homputay	akdiken. 
1153.	hompuştu	cansız, uyuşuk. 
1154.	homuh	beceriksiz, miskin, tembel. ◊ korkak, ödlek. 
1155.	homuhluk	beceriksizlik, miskinlik, tembellik. ◊ korkaklık, ödleklik. 
1156.	honaşık	çocuk. 
1157.	honaşık oyun	beştaş oyunu. 
1158.	hongku	düşey. 
1159.	hongku tur-	düşey durmak. 
1160.	honta	kaçık, deli, ahmak, budala.
1161.	hontabaş	budala, ahmak, kaçık. 
1162.	hontalan-	deli gibi hoplayıp zıplamak. 
1163.	hontay	Bakiniz: honta 
1164.	hontiy	Bakiniz: honta 
1165.	honça	favori, şakak. 
1166.	honşu	komşu. 
1167.	honşuluk	komşuluk. 
1168.	hoppozun	yanık, yanma. 
1169.	hor	güç, kuvvet. ◊ adam, insan. 
1170.	hora	iyi cins at. ◊ atlarda doru renk. 
1171.	horata	dayanıksız, çürük, güvenilmez, kötü. ◊ özensiz. 
1172.	horatalı	dayanıksız, güçsüz. 
1173.	horatalık	güvenilir olmayış, sağlam olmayış. 
1174.	horaz	horoz. 
1175.	horhus	çiğ arpa unu. 
1176.	horla-	yenmek, galip gelmek. 
1177.	horlam	zafer galibiyet. 
1178.	horlan-	yenilmek. 
1179.	horluk	hâkimiyet, zulüm. 
1180.	horur	eski Karaçay şaman törenlerinde dans eden genç kız.
1181.	hostav	bıçak, kılıç. 
1182.	hosudörden	korkusuz, cesur. 
1183.	hota	mutfak önlüğü. 
1184.	hotav	ateş, alev. 
1185.	hov	evet. 
1186.	hovva	evet. 
1187.	hoynuh	topaç. 
1188.	hoş	hoş. 
1189.	hoş keldi ber-	hoşgeldiniz demek, karşılamak. 
1190.	hoştan	kötülük, fenalık, felâket. 
1191.	Hudes	Karaçay'da Biyçesın yaylasından doğarak Kuban ırmağına karışan bir ırmak. 
1192.	Hudes Kobannı bokla-	bir kişinin bütün bir köyü karıştırması. 
1193.	hubar	mat, donuk, soluk, cansız. 
1194.	hubol	ayı yavrusu. 
1195.	hucan	iki çitin arasına tecrid amacıyla saman konulması. 
1196.	hucu	öksüz, yetim, terkedilmiş, ıssız, metruk. ◊ fena, kötü. ◊ çok iyi. 
1197.	hucu açha	üzerinde Rus çarının mührü olan para. 
1198.	huculuk	öksüzlük, yetimlik, terkedilmişlik, ıssızlık. ◊ lanetli, mel'un, kahrolası. 
1199.	hudiy	eski inançlarda kuyruklu cin. 
1200.	hudur	un çorbası. ◊ vıcık vıcık çamur. ◊ kireç ve kum karıştırılarak yapılan harç.
1201.	hujmu	yaprakların dökülmesi, dökülen yaprakların bir araya yığılması. 
1202.	hukmu	hüküm, karar. 
1203.	hulgu	hamur yoğururken kenarda kalan un, kepek. Ornekler: tirmençini hulgusu kurumaz: değirmencinin kepeği eksik olmaz. 
1204.	humallak	şerbetçi otu. 
1205.	humelek	kelebek, pervane. 
1206.	humellek	Bakiniz: humallak 
1207.	humha	burnundan konuşan. 
1208.	humha burun	burnundan konuşan. 
1209.	humha tavuş	burundan gelen ses. 
1210.	humpur	tabanca kılıfı, tüfek kılıfı. 
1211.	humuju	taze peynir kalıbı. 
1212.	huna	taş duvar. Ornekler: hunaga caraşmagan taşça: duvara yakışmayan taş gibi. 
1213.	hunaşik	beştaş oyunu. 
1214.	huner	ustalık, hüner. 
1215.	hunt	libre (409.5 gram) 
1216.	hunta	21-30 Nisan arasında doğanların burcu. 
1217.	huntburun	gaga burunlu. 
1218.	huppegi	peynir suyu, yoğurdun suyu. Ornekler: baylık öçükse huppegingde cav tüşer: zenginlik musallat olursa peynir suyunda bile yağ çıkar. 
1219.	huppegi ayran	süzme ayran. 
1220.	huppegi bışlak	lor peyniri.
1221.	huppejin	su kabarcığı, su toplaması. 
1222.	hur	huri kızı. ◊ sakin, dingin. 
1223.	hurazat	bütün malı mülkü efendisinin elinde olduğu halde kendi geçimini temin etmeye, evlenmeye izni olan köle. 
1224.	hurbay	küçük çörek. 
1225.	hurcun	cep. ◊ kese; Karaçay-Malkar'da eskiden üzerlerine soy damgalarının işlendiği hediye keseleri. 
1226.	hurcunu cuka bol-	fakir olmak. 
1227.	hurcunu kalın bol-	zengin olmak. 
1228.	hurcunu kuru	fakir, parasız. 
1229.	hurcununda cel oyna-	parasız olmak. 
1230.	hurduk	su değirmeninin kanadı. 
1231.	hurhur	akordeonun basları. 
1232.	hurma	hurma. 
1233.	hurmet	hürmet, saygı. ◊ alım. 
1234.	hurmetle-	saygı göstermek, hürmet etmek. 
1235.	hurmetli	saygılı, hürmetli. ◊ alımlı. 
1236.	hurray	bir tanrı adı. 
1237.	hurtta	kırışık, çiçek bozuğu. 
1238.	hurttak	küçük, mini mini, küçük parça. 
1239.	hurttakla-	parçalamak, ufalamak. 
1240.	hurulda-	horlamak.
1241.	huruldav	horultu. 
1242.	huruldavuk	çok horlayan. 
1243.	husma	su çiçeği. 
1244.	hustos	morarma, çürüme. ◊ göz şişmesi. 
1245.	hustos çab-	morarmak, çürümek. 
1246.	huttur	çok kötü, berbat, rezil. Ornekler: amandan huttur bet cuvmaz: kötüden daha kötü olan yüz yıkamaz. 
1247.	huttus	11-20 Nisan arasında doğanların burcu. 
1248.	huvan	kavun. 
1249.	huveril-	solmak. 
1250.	huvur	oyuk, çukur, boşluk. 
1251.	huyu	kuyu. 
1252.	huyun	ham deriden örülmüş çarık tabanı. 
1253.	huzum	kıt, az, dar, sınırlı. 
1254.	huzun	Bakiniz: huzum 
1255.	hürmet et-	hürmet etmek, saygı göstermek. 


İ
1256.	içine sal-	içine koymak. 


K
1257.	kasmakcac	dağınık saçlı 
1258.	közbav	1)sihir, aldatmaca 2) hipnoz, 3)şaşırtıcı hüner,hokkabazlık 


M
1259.	maka hıruv	kurbağa vıraklaması. ◊ sulu çamur, bataklık. 
1260.	mangılay	alın


S
1261.	sab	sap. Ornekler: tas bolgan bıçaknı sabi altın: kaybolan bıçağın sapı altın. 
1262.	saba	tüfek namlusu. ◊ yün kabartmak için kullanılan değnek. 
1263.	sabah	sap, çöp, koçan. 
1264.	sabak	Bakiniz: sabah 
1265.	sabala-	kabartmak. 
1266.	sabalan-	kabarmak. 
1267.	saban	tarla. 
1268.	saban ağaç	kara sapan. 
1269.	saban sür-	tarla sürmek. 
1270.	saban temir	pulluk demiri. 
1271.	saban çıpçık	sığırcık, çekirge kuşu, iskete, baştankara. 
1272.	sabanlık tarla	ekilecek arazi, toprak. 
1273.	sabantoy	Karaçay-Malkar'da, eskiden, baharda tarlalar ekime hazırlandıktan sonra yapılan büyük şölen. 
1274.	sabançı	çiftçi, rençber. ◊ eski Karaçay-Malkar toplumsal yapısında prenslerin topraklarını işleyen azat edilmiş köle tabakası. 
1275.	sabançı koş	ziraatle uğraşan birkaç ailenin birleşerek oluşturduğu organizasyon. 
1276.	sabançılık	çiftçilik, ziraat. 
1277.	sabay	falcı, fala bakan. 
1278.	sabiy	çocuk. Ornekler: Sabiy konakdan tamada: çocuk misafirden büyüktür. Sabiy cetginçi ceti türlü boladı: çocuk büyüyene kadar yedi türlü olur. 
1279.	sabiy tab-	çocuk doğurmak. 
1280.	sabiy-balık	Bakiniz: sabiy-subiy
1281.	sabiy-subiy	çoluk-çocuk. 
1282.	sabiylen-	çocuklaşmak, çocuk gibi hareket etmek, safmış gibi davranmak. 
1283.	sabiyli	çocuklu. 
1284.	sabiylik	çocukluk. 
1285.	sabiysiz	çocuksuz. Ornekler: sabiysiz tişiruv-kögetsiz terek: çocuksuz kadın-meyvasız ağaç. 
1286.	sabla-	sap takmak. Ornekler: baltanı sabla- baltaya sap takmak. 
1287.	sablan-	ağrı saplanmak, sızlamak. Ornekler: sablangan avruv sav koymaz: ağrı yapan (sızlayan) hastalık sağ bırakmaz. 
1288.	sablı	kepçe. 
1289.	sabır	sakin, dingin. ◊ sabırlı, yatışmış. ◊ uysal, halim-selim. 
1290.	sabır adam	uysal, sakin insan. 
1291.	sabır avaz	sakin ses, yumuşak ses. 
1292.	sabır bol-	sabırlı olmak, sakinleşmek, yatışmak. 
1293.	sabırla-	sabretmek. ◊ teskin etmek, yatıştırmak, susturmak. 
1294.	sabırlan-	sakinleşmek, yatışmak, uysallaşmak. 
1295.	sabırlı	sabırlı, tahammüllü. Ornekler: sabırlı çıdar, sabırsız cılar: sabırlı dayanır, sabırsız ağlar. 
1296.	sabırlıgı taşha baylangan	metanetli, dayanıklı, sabırlı. 
1297.	sabırlıgın taşha bayla-	sabretmek, dayanmak. 
1298.	sabırlık	sakinlik, soğukkanlılık, sabırlılık, kendine hâkim olma. 
1299.	sabırsız	sabırsız, kendine hâkim olamayan. 
1300.	sadak	ok.
1301.	sadak at-	ok atmak. 
1302.	sadak caya	yay. 
1303.	sadak kıl	yayın kirişi. 
1304.	sadak orun	ok kılıfı. 
1305.	sadak tarthança	dosdoğru, doğruca. 
1306.	sadaka	sadaka. 
1307.	sadakaçı	dilenci. 
1308.	sadra	oyun, satranç. 
1309.	sadraç	oymalı. ◊ ağaç oyma. 
1310.	sadraç et-	yontup biçim vermek. 
1311.	sadır	bataklık. 
1312.	saf	sıra, saf. 
1313.	safha tiz-	sıraya dizmek. 
1314.	sagak	solungaç. 
1315.	sagak avruv	kabakulak hastalığı. 
1316.	sagak bez	bademcik. 
1317.	sagakla	kulak altı bezleri. 
1318.	sagal	parça parça, yırtık-pırtık. 
1319.	sagal bol-	yırtılmak, parçalanmak. 
1320.	sagal et-	yırtmak, parçalamak.
1321.	sagalla-	parçalamak, yırtmak. 
1322.	sagallan-	parçalanmak, yırtılmak. 
1323.	sagalları salın-	pasaklı olmak, kılıksız olmak. 
1324.	sagat	saat. ◊ zaman. 
1325.	sagat bav	saat kayışı. 
1326.	sagatlık	saatlik. 
1327.	sagatnı akırın cürügeni	saatin geri kalması. 
1328.	sagatnı cengil cürügeni	saatin ileri gitmesi. 
1329.	sagay-	uyanmak. ◊ kuşkulanmak, merak etmek, endişelenmek. 
1330.	sagaygan	endişeli, vesveseli. 
1331.	sagayt-	dikkatini çekmek, uyandırmak. ◊ kuşkulandırmak, kuşkuya düşürmek. Ornekler: cuklab bargan sabiyni sagaytdıng: uyuyan çocuğu uyandırdın.; tavuş meni sagaytdı: ses beni kuşkulandırdı. 
1332.	sagüncü	yük, bagaj. ◊ tasa, kaygı, yük. 
1333.	sagın-	anmak, düşünmek, hatırlamak, bahsetmek. 
1334.	sagınıl-	düşünülmek, anılmak. 
1335.	sagız	reçine, macun. 
1336.	sagış	düşünce. ◊ tasa, kaygı. 
1337.	sagış et-	düşünmek, hatırlamak. 
1338.	sagışha ket-	düşünceye dalmak. 
1339.	sagışha kir-	Bakiniz: sagışha ket- 
1340.	sagışlaga kir-	düşüncelere dalmak.
1341.	sagışlan-	düşünmek, düşünceye dalmak. 
1342.	sagışlandır-	endişelendirmek, kaygılandırmak. 
1343.	sagışlanmaklık	kaygı, kuşku, endişe. 
1344.	sagışlanıb kal-	endişelenmek, kaygılanmak. 
1345.	sagışlı	endişeli, kaygılı, düşünceli, dertli. Ornekler: sagışlı sagısın aytsa sagışsıznı başı avrur: dertli derdini söylese dertsizin başı ağrır. 
1346.	sagışlı bol-	düşünceye dalmak. 
1347.	sagışsız	dertsiz, tasasız, kaygısız. ◊ düşüncesiz, ihtiyatsız. Ornekler: sagışsız söznü cel eltir: düşüncesiz sözü rüzgâr götürür. 
1348.	sahan	sahan, büyük kap. 
1349.	sahb kel-	çıka gelmek. 
1350.	sahinik	karışık, allak bullak. 
1351.	sahtiyan	işlenmiş deri, maroken. 
1352.	sajna	2.13 metrelik uzunluk ölçüsü. 
1353.	sajnalık	kocaman. 
1354.	sak	dikkat, tedbir. ◊ dikkatli, tedbirli, hassas. 
1355.	sak bol-	dikkatli olmak. Ornekler: atha sak bol: ata dikkat et. 
1356.	sak cavum	sağanak yağmur. 
1357.	sak kulak	hassas kulak. 
1358.	sakal	sakal. ◊ çene. 
1359.	sakal tüb	çene. 
1360.	sakallı	sakallı. Ornekler: sakallını sakalsız aldar: sakallıyı sakalsız kandırır.
1361.	sakalı salın-	çok üzülmek, kederlenmek. 
1362.	sakalı tüş-	Bakiniz: sakalı salın- 
1363.	sakat	hastalıklı, hasta. ◊ sakat, malûl. 
1364.	sakat bol-	sakatlanmak. 
1365.	sakat et-	sakatlamak. 
1366.	sakatlı	sakat, fiziki kusuru olan. 
1367.	sakatlık	sakatlık. 
1368.	sakatlık cetgen	sakat, malül. 
1369.	sakatlık tab-	sakatlanmak. 
1370.	sakav	peltek, konuşması kusurlu. ◊ at hastalığı, ruam. 
1371.	sakavluk	pelteklik. 
1372.	sakkel	hırpani, yırtık-pırtık. 
1373.	sakla vul	bekçi, gözcü, muhafız. 
1374.	sakla-	beklemek. ◊ korumak. Ornekler: meni üyde saklagız: beni evde bekleyin.; cılkını börüden saklagız: at sürüsünü kurttan koruyun. 
1375.	saklat-	bekletmek. ◊ korutmak. 
1376.	saklık	tedbir, tedbirlilik, ihtiyat, dikkatlilik. Ornekler: saklıkga sokurdan üren: dikkatli olmayı körden öğren. 
1377.	sakman	koyunların kuzulaması; kedinin yavrulaması. 
1378.	sal	ceset, ölü. ◊ cansız, uyuşuk, halsiz. Ornekler: tüneneli beri salma: dünden beri halsizim. 
1379.	sal agaç	ölünün taşındığı bir tür sedye. 
1380.	sal bol-	ölmek.
1381.	sal-	koymak. 
1382.	salah	sela. 
1383.	salah tart-	sela vermek, sela okumak. 
1384.	salam	saman. ◊ selam. 
1385.	salam bav	samanlık. 
1386.	salam ber-	selam vermek. 
1387.	salam kagış-	araları açılmak, darılmak, dövüşmek. 
1388.	salam külte	saman balyası. 
1389.	salam külteça	tertipsiz, düzensiz, dağınık. 
1390.	salam midelça	haddi hesabı olmayan, çok fazla. 
1391.	salam otça	saman alevi gibi. çabuk, hızla, süratle. 
1392.	salamat	sıhhatli, esen, mesut, mutlu. 
1393.	salamatlı	sıhhatli, mutlu. 
1394.	salambaş üy	çatısı samanla örtülmüş ev. 
1395.	salamdık	sığır hastalığı, kolera, Sibirya yarası denilen hastalık. 
1396.	salamlaş-	selamlaşmak. 
1397.	salaskür	iri yarı, çam yarması, sırık gibi uzun boylu. 
1398.	salat	maya, malt. 
1399.	salat boza	alkollü Kafkas bozası. 
1400.	salaşkür	Bakiniz: salaskür
1401.	saldır-	koydurmak. ◊ atı şaha kaldırmak. 
1402.	salkur	şamanizm döneminde ölünün yakıldığı kaide 
1403.	salkın	serin, gölge. ◊ karamsar, asık yüzlü, neşesiz, somurtkan. ◊ soğuk. Ornekler: işge salkın kara- işe soğuk bakmak. 
1404.	salkın ayaz	serin rüzgâr. 
1405.	salkın bol-	neşesi kaçmak, yüzü asılmak, somurtmak. 
1406.	salkın et-	gölge etmek. 
1407.	salkın salamlaş-	soğukça selamlaşmak. 
1408.	salkınla	serinlemek. ◊ somurtmak, surat asmak. Ornekler: kün bir kesek salkınladı: hava biraz serinledi.; bu caş nek salkınlab aylanadı: bu genç niye somurtup geziyor? 
1409.	salkınlan	serinlemek. ◊ somurtmak, surat asmak. ◊ ilgisini kaybetmek. 
1410.	salkınlı	serin, gölgeli. 
1411.	salkınlık	gölgelik, şemsiye, sundurma 
1412.	salma	kurban kesilen yer. 
1413.	salma col	patika. 
1414.	salpı	1) sarkık, sönük ◊ iç sıkıntısı, keder, mahzunluk. 
1415.	salpı bol-	sarkmak, sönmek ◊ kederlenmek, içi sıkılmak. 
1416.	salta	ağır taşçı tokmağı, balyoz, iri çekiç. 
1417.	salçık	çamurlu yer. 
1418.	salıb bar-	çıkıp gitmek. 
1419.	salımçı	melek. 
1420.	salın-	sarkmak.
1421.	salındır-	sarkıtmak. 
1422.	salınmak	parça, kırıntı. 
1423.	salınıb tur-	asılı kalmak, asılı durmak. 
1424.	salınış-	sarkmak, sallanmak. 
1425.	salış-	araları açılmak, bozuşmak, ağız kavgası etmek, boğaz boğaza gelmek, kavga etmek. 
1426.	salışuv	bozuşma, atışma, kavga, hır-gür. 
1427.	saman	bir tür kerpiç. 
1428.	samarkav	şaka, alay, istihza. 
1429.	samarkav et-	alay etmek, küçük düşürmek. 
1430.	samarkavlaş-	şakalaşmak. 
1431.	samarkavçu	şakacı, alaycı. 
1432.	samavar	semaver. 
1433.	sampal	tetik. Ornekler: sampal tart- tetik çekmek. 
1434.	samır	kesik, kısa. ◊ çoban köpeği. Ornekler: samır kuyruk: kısa kuyruklu, kuyruğu kesik. 
1435.	san	vücut, eller-ayaklar, beden, gövde. ◊ sayı, miktar; nüfus. 
1436.	san et-	önemsemek, önem vermek, ilgi göstermek. 
1437.	san etme-	umursamamak, aldırmamak, ilgi göstermemek, ilgisiz kalmak. 
1438.	san-san et-	parçalara ayırmak, parçalamak. 
1439.	sana-	saymak. ◊ kabul etmek, dahil etmek. ◊ gevezelik etmek, çenesi düşmek. … Ornekler: beşge deri sanadım: beşe kadar saydım.; anı da adamga sanadık: onu da adam kabul ettik (saydık).; anı da telige sanadıla: onu da deli kabul ettiler (saydılar).; ertdenli beri ne zatlanı sanaysa: sabahtan beri ne gevezelik ediyorsun? 0.4 KB
1440.	sanagat	sanat. ◊ kol, dal, branş.
1441.	sanal-	sayılmak. ◊ dahil olmak, itibara alınmak, göz önünde tutulmak. … Ornekler: cılkıda baytalla sanaldıla: at sürüsünde kısraklar sayıldılar.; Alhaz da igi adamga sanaladı: Alhaz da iyi adam sayılır.; men da kızbaylaga sanaldım; ben de korkaklara dahil edildim. 0.3 KB
1442.	sanam	sayma, hesap etme. 
1443.	sanamı bolmagan	çok kalabalık, çok mevcutlu. 
1444.	sanarık	19-28 Şubat arasındaki günler. 
1445.	sanat-	saydırmak. ◊ kabul ettirmek, dahil ettirmek. 
1446.	sanav	sayı, rakam; hesap. 
1447.	sanavsuz	hesapsız, sayısız. 
1448.	sanavçu	sayıcı, hesaplayıcı. 
1449.	sanaş-	sayışmak. Ornekler: bir-birine at-bet sanaş- birbirine iftira etmek, leke atmak. 
1450.	sancoh	şerit, zıh, kenar. ◊ evlerin pencere altlarına gelen kısımlarına boydan boya kuşak biçiminde boya çekmek, değişik renkte boya ile badanalayarak şerit biçiminde süslemek. … Ornekler: ak üyge kök sancoh caraşadı: beyaz eve mavi renkte şerit yakışıyor. 0.3 KB
1451.	sandan bir	arasıra, bazan. Ornekler: ol bizge sandan bir keledi: o bize arasıra geliyor. 
1452.	sandık	tabut. 
1453.	sandıra	saçmalamak. ◊ uykuda sayıklamak. … Ornekler: kereksizge ne sandırab turasa: lüzumsuz yere neler saçmalıyorsun?; köb aşab cathanımda tanga deriçin sandırab çıkganma: çok yiyip yattığımda sabaha kadar uykuda sayıklamışım. 0.3 KB
1454.	sandırak	saçma, anlamsız. ◊ sayıklama. ◊ eski Karaçay-Malkar halk danslarından birinin adı. ◊ gece. 
1455.	sandırak et-	uykuda sayıklamak. 
1456.	sandırak söleş-	saçma konuşmak. 
1457.	sandırak söz	saçma, anlamsız söz. 
1458.	sandırakla-	uykuda sayıklamak. ◊ saçmalamak. 
1459.	sandıraklat-	saçmalatmak, anlamsız yere konuşturmak. Ornekler: bu caşnı sandıraklatıb turmagız: bu genci saçmalatıp durmayın. 
1460.	sandıraklav	sayıklama. ◊ saçmalama.
1461.	sandırakçı	geveze, boşboğaz. 
1462.	sandırat-	saçmalatmak, anlamsız konuşturmak. 
1463.	sandırav	gevezelik etme, boşboğazlık, saçmalama. 
1464.	sandıravuk	geveze, boşboğaz. 
1465.	sangkılçak	küçük işkembe. 
1466.	sangsı-	sağır olmak. 
1467.	sangsıt-	gürüldemek, sarsmak, sağır etmek. 
1468.	sangırav	sağır. Ornekler: sangırav eşitgenin aytır: sağır duyduğunu söyler. 
1469.	sangırav-bilak	kulağı ağır işiten, sağır. 
1470.	sangıravkulak	mantar. 
1471.	sangıravlan-	sağırlaşmak. 
1472.	sangıravluk	sağırlık. 
1473.	sanla-	çekiştirmek, dedikodu etmek. ◊ parçalamak. 
1474.	sanlab	arasıra, bazen. 
1475.	sanlan-	parçalanmak, parçalara ayrılmak. 
1476.	sanlangan	parçalanmış, parçalara ayrılmış. 
1477.	sanları kıyıl-	gücü tükenmek, kuvvetsiz kalmak, ayakta duracak gücü olmamak. 
1478.	sanları salın-	çok üzülmek, kederlenmek. 
1479.	sanları tüş-	Bakiniz: sanları salın- 
1480.	sanlat-	parçalatmak.
1481.	sanlı	iri yapılı, kuvvetli, heybetli, boylu-boslu. 
1482.	sanlılık	güçlü-kuvvetlilik, heybetlilik, iri yapılı olma. 
1483.	sansın-	hürmet etmek, saygı göstermek, değer vermek, önemsemek, özen göstermek. 
1484.	sansız	sakat, kötürüm. ◊ önemsiz, özensiz, dikkatsiz. ◊ bayağı, alelade. 
1485.	sansız barmak	işaret parmağı. 
1486.	sansız et-	önem vermemek, ilgilenmemek, özen göstermemek. 
1487.	sansız sanavsuz	sayısız, pek çok. 
1488.	sansız-sanamsız	sayısız, pek çok. 
1489.	sansız-sanavsuz	sayısız, pek çok. 
1490.	sansızla-	saygı göstermemek, hürmet etmemek, özen göstermemek, önem vermemek. 
1491.	sansızlık	ilgisizlik, özensizlik, saygısızlık, hürmetsizlik. 
1492.	sant	gevşek, uyuşuk, ilgisiz, kayıtsız, hissiz, duygusuz. ◊ ahmak, aptal, sersem; dikkatsiz, dalgın. ◊ tatsız, yavan. Ornekler: kertmeleni tatuvları santdı: armutların tadı yavan. 
1493.	sant adam	aptal adam. ◊ dalgın adam. 
1494.	sant et-	koşuşturmak, dört dönmek. 
1495.	sant zaman	öğleden sonra. 
1496.	sant-mant	saf, salak. 
1497.	santa	yarım akıllı, hafif kaçık. 
1498.	santalan-	çocukça eğlenmek, hoplayıp zıplamak. 
1499.	sança	budala, alık, saf. 
1500.	sançalan-	budalalık etmek, çocuk gibi hoplayıp zıplamak.
1501.	sançalık	budalalık. 
1502.	sançasına	aptallıkla, ne olduğunu anlamadan. 
1503.	sap	tahıl ölçmeye yarayan kap. 
1504.	sapal	ayağın altından geçen, tozluğa veya pantolon paçalarına bağlanan; deriden veya kumaştan şerit. 
1505.	sapala-	parçalamak, dağıtmak; devirmek, alt-üst etmek. 
1506.	sapalat-	parçalatmak, alt-üst ettirmek. 
1507.	şamarkavla-	şaka yapmak, alaylı konuşmak. 
1508.	sebele-	serpiştirmek, yağmurun çiselemesi 
1509.	şeker hulgu	pudra şekeri. 
1510.	şoş	sakin, yumuşak ,sessiz 
1511.	subay	gösterişli, güzel, zarif, cazibeli. ◊ riyakar, ikiyüzlü, dalkavukça, pohpohlayıcı. 
1512.	suv-salam bol-	zayıflamak, zayıf düşmek. 


T
1513.	tavkel	cesur, gözüpek, atılgan, azimli, yılmaz, kararlı, iradeli. 
1514.	tiyre	mahalle, semt. ◊ Karaçay Malkar'da eskiden soyların ayrı ayrı yaşadıkları büyük mahalleler. 
1515.	tılpuv	nefes; buhar 
1516.	tobuk	diz 
1517.	tok sanlı	ağzına kadar dolu. ◊ güçlü-kuvvetli, sağlam vücutlu. 


Z
1518.	zukko	hıçkırık. 
1519.	zukku	şaşı. 
1520.	zukkusuna	eğri.
1521.	zulmu	gaddarlık, zulüm, istibdad. 
1522.	zurnay	bir tür nefesli müzik enstrümanı. 
1523.	zurnuk	turna 
1524.	zuvulda-	vızıldamak. 
1525.	zuykunnu iti	avare dolaşan, serserilik yapanlar için kullanılan bir deyim. Ornekler: zuykunnu itiça ne aylanasa?;; avare avare ne dolaşıyorsun? 
1526.	züdür	böğürtlen