abaga “amca”, 5-a açi “yegen”, 40-b ada “cin, seytan”, 40-a adag “ayak, bacak”, 45-a-b adagay “dünyalik baglilik”, 47-b agsum “öfke”, 95-a agula “dag”, 126-b ay- “korkmak”, 274-b, 582-a* ail “çevrilen”, 83-b airag “ayran”, 276-a ajira- “ayrilmak”, 66-b ajirga “damizlik at”, 47-b al “al renk”, 120-b albagud “konular”, 128-b altan “altin”, 131-a alaga “aya”, 267-a amarag “sevgili”, 163-a amta- “tatmak”, 449-b amur “baris”, 160-b amurli- “baris içinde olmak”, 161-a amura- “dinlenmek”, 163-b anda “kan kardesi”, 380-b ang “av”, 166-a angçi “avci”, 173-a anggir “ördek”, 176-a angna- “avlamak”, 186-a aqa “agabey”, 100-b (170-a) arbis “bilgi”, 199-a arça “ardiç”, 204-a argali “argali koyunu”, 216-b arslan “aslan”, 238-a [asara-] “dikkat etmek”, 810-a asig “kazanç”, 244-b ata (atan) “igdis deve”, 60-a atar “ekilmemis topraklar”, 73b ayaga “kadeh, çanak”, 270-a ayaga tekimlig “saygi deger”, 270-a baçag “oruç”, 293-b badar “dilenci çanagi”, 307-a bagana “sütun”, 316-a bagatur “bahadir”, 313-b bagsi “hoca”, 321 a-b balgasun “kasaba, sehir”, 335-b/336-a pars “pars”, 368-b basa “sonra”, 371-b beçin “maymun”, 295-b beke “mürekkep”, 766-a belçir “kavsak”, 334-a beleg “armagan”, 338-b belge “iz, gösterge”, 340-a bere “dernek”, 355-b berke “güç”, 361-b besereg “kirma, melez”, 184-a, 421-a biçi- “yazmak”, 299-b, 984-a bider “örnek”, 310-a biragu “buzagi”, 391-a boguni “asagi”, 322-a bor “sarap”, 354-a boru “boz”, 388-b botugun “genç deve”, 299-a böge “kam”, 324-b böke “güresçi”, 324-b bögere “böbrek”, 328-a bögse “but, kalça”, 329-a bugu “erkek geyik”, 312-a, 812-a bugura “erkek deve”, 317-b bulgan “samur”, 752-b buyan “sevap”, 386-a büdekire- “karanlikta yesermek”, 307- b büdüne “bildircin”, 309-a büyi- “dans etmek”, 300-b bülüg “bölüm, ayrim”, 339-b bürge “pire”, 362-b bürgüd “kartal”, 649-a çag “zaman”, 403-b/404-a çagan “ak”, 471-b çeçek “çiçek”, 400-b çerig “ordu”, 429-a çike “dogru”, 475-b çilagun “tas”, 557-a-a çirai “yüz”, 983-a çöl “çöl”, 417-b, 420-a dabaga “geçis”, 441-b dabçi “yapçi”; dabkur “muhkem”, 871- a dagagan “iki yasar tay”, 874-b dagaki “daginik saç”, 874-b dagari “çuval”, 471-b dain “savas”, 898-a dalai “deniz”, 502-a dalu “kürek kemigi”, 489-a, 491-b daku “gocuk”, 898-b darqan (san), 540-a dayir “yagiz”, 909-a del “yel”, 916-b doliya- “yalamak”, 926-b dugulga “tolga”, 469-a, 977-b düri “yüz, biçim”, 546-b eçige “baba”, 20-a ed “mal”, 33-b egeçi “abla”, 100-b egel “ortak”, 106-a ejei “anne”, 169-b eyen “üstat”, 20-a, 41-a eleg “küçümseme”, 142-a edrem “erdem”, 206-b erdeni “elmas”, 212-a ereseg “er delisi”, 237-b erke “erk”, 220-b Erlig kagan [erte çag-da] “yamantaka”, 224-a, 630-a [erte çag-da] “eski zamanda”, 203-a gubçigur “vergi”, 843-b gurguul “sülün”, 820-b -gerü “geriye”, 736-b gkir “kir”, 735-a gölüge “enik”, 753-b ide- “yemek”, 869-b idugan “kamlik”, 324-b ikere “ikiz”, 119-b ilere- “belirmek”, 150-a imagan “keçi”, 158-a, 937-a inag “dost, arkadas”, 182-b inder “kürsü”, 206-a ingyi “çeyiz”, 173-a irbis “pars”, 199-a irge “koç”, 221-a irva “fal”, irvci “falci”, 197-a itelgü “dogan”, 470-b jada “yagmur tasi”, 883-a jagan “fil”, 940-a jam “yol”, 933-b jaka “yaka, kiyi”, 898-a jargu “yargi”, 963-b jarlig “yarlik”, 966-b jasa- “yapmak, baglamak”, 974-a jasag “yasak”, 529-b, 974-a jegerde “yagiz”, 914-a jegere “ceylân”, 914-a jigar “yipar”, 878-b jige “yegen”, 912-b jil “yil”, 917-a jilbi “büyü”, 919-b jirga- “hoslanmak”, 217-b jiru- “yarmak, çizmek”, 984-a jirüken “yürek”, 965-a jorçi- “ilerlemek”, 959-a joba- “aci çekmek”, 872-a jogdur “deve tüyü”, 899-a jud “yut, kitlik”, 833-b jula “isitici”, 919-a kebid “dükkân”, 688-a kebtegül “gece bekçisi”, 539-b kele- “konusmak”, 716-b kenggerge “davul”, 690-b kenje1 “arik”, 727-b kesig “döndürmek, iyi baht”, 759-a kesigtü “nöbetçi, gözcü”, 759-a-b kiçi “hardal”, 590-b kira “bayir”, 641-b kiragu “kiragi”, 656-b kirgagul- bk. gurguul. kirgui “dogan”, 654-b kirsa “tilki”, 663-b köbege “küpe”, 687-b kögerge “davul”, “köprü”, 690-b kökülte “süt anne”, 160-a, 732-b kömel “dag sogani”, 691-b kömüldürge “gögüs kayisi”, 722-b kömüsge “kas”, 669-b 1 Mac. gyenge. (A magyar nyelv történeti etimológiai szótára [=Macar Dilinin Tarihî Kökenbilimlik Sözlügü]: Budapest 21984, I, 1126a. s. Akadémiai Kiadó.); Tü. k?nç. (RÉDEI, Károly: Uralisches Etymologiscshes Wörterbuch [=Uralcanin kökbilimlik sözlügü]: Budapest 1986, I, 2, 135. s. Akadmémiai Kiadó.) Macarcasi çözümsüz Uralcasi da isabetsiz olan bu sözcük ‘dar, ince, ciliz’ kavramiyla ortak sözcükler olmalidir. (EREN, Hasan: “Anadolu Türkçesinde ’ciliz’ kavrami”, Hungaro-Turcica Studies in Honour of Julius Németh: Budapest 1976, 225-229. s.) [Ç.] kösige “perde”, 753-b küçün “güç”, 693-a küji “günnük, tütsü”, 695-a küli- “baglamak, sikistirmak”, 753-a kürene “gelincik”, 761-b küreng “kahverengi”, 761-b kürgen “güveyi”, 703-a luu “ejderha”, 763-a magta- “övmek”, 137-b, 138-a malur “porsuk”, (colloq. manu:l), 767-a maral “geyik”, 812-a marta- bk. umartamanglai “alin”, 147-b minggan “bin”, 346-b Monggul “Mongol”, 768-b möndür “dolu”, 491-b möngke “sonsuz”, 350-b mören “irmak”, 120-a, 245-a, 551-b nasun “yas, yasam”, 975-b nidurga “yumruk”, 469-a, 892-b nigur “çehre”, 983-a nilbusun “gözyasi”, 932-a nogta “yular”, 932-a nogusun “odun, asagi2”, (GT nunggasun), 941-b tepe nom “yasa, kitap”, 777-b nökür “yoldas”, 774-a obuga “oba”, 5-b2 Bir yanlislik olmali. yün. [Ç.] ordu “karargâh, saray”, 203-a orun “taht, yer”, 233-a orungga “yer, daire”, 236-a osul “ihmal”, 247-a otaçi “hekim”, 44-a öbüge “büyük baba”, 451-b öçi- “söylemek”, 51-a öregesün “diken”, 228-a ös- “bitki büyümek”, 241-a ötege “ayi”, 45-b qabirga “kaburga”, 272-a qabqag “örtü”, 584-a qada “kaya”, 674-b qagan (qan) “han, kagan”, 483-a, 611-a, 630-a qaiçi “makas”, 582-a qalaga- “yakmak”, 617-b qalqa “kalkan”, 621-a qana- “kanamak”, 634-a qara “yagiz”, 643-b qara- “bakmak”, 645-b qaraçagai “dogan”, 397-a, 654-b qaraçu “ortakçi”, 647-b qaragana “Caragana surubu”, 657-b qarangui “karanlik”, 662-b qari “yabanci”, 644-b qarsi: “karsi”, 663-b, “saray”, 664-a qasang “tembel”, 673-b qatari- “kosmak”, 603-b qobuga “kova”, 593-b qobugur “bosluktan çikmak”, 586-b qonin “koyun”, 631-a qonug “dari”, 637-a qonggur “doru, kestane”, 639-b qor “titremek”, 642-b qorçu (GT Sözl.67), “yay tasiyan, Khorchin”, 83-a qorguljin “kursun”, 656-b qoriya “zarfa konulan sey”, 652-b qorum (Qara -qorum’da oldugu gibi)660-a quça “koç”, 592-a quda “dünür, hisim”, 380-b qudug “kuyu”, 598-b qudurga “kuyruk”, 604-a qugur “çalgi, ut”, 588-b quiqa “kafatasi derisi”, 676-b qula “açik kahverengi”, 622-b qulan “yaban esegi”, 622-b qurça “keskin, hizli”, 647-a quragan “lâmba”, 681-a qurud “kurut peyniri”, 648-a quvarag “cemaat”, 585-a quyag “zirh”, 676-a saga- “sagmak”, 804-b sagadag “okluk”, 752-b sandura- “utanmak, sasirmak”, 837-a sebke “çil, sivilce”, KOWALEWSKIII.1345 gives also “rust”, i.e., rust spot or pit; CLAUSON cites as sebgül at p.710-a serke “keçi”, 850-b sigürde- “süpürmek”, 791-b sigür[ge] “süpürge”, 792-b sijir “altin aritmak”, 802-a siltagan “sebep”, 494-a silükei “salya akitmak”, 953-b simda- “acele etmek”, 828-b singgu- “sinmek”, (krs. too singge-“çimmek”), 422-a singqur “dogan”, 397-a, 838-a sira “sari”, 848-a solugai “sol”, 826-a songgina “sogan”, 812-a soqur “kör”, 480-b sori- “denemek”, 844-a soru- “emmek”, 843-b soyurqa- “timar vermek”, 556-a sögüd- “diz çökmek”, 820-a suburgan “torba”, 792-b sura- “sormak”, 844-a surag “sorusturma”, 848-b satu “merdiven”, 867-a taisi “sehzade”, 570-a takiya “tavuk”, 468-b tala- “yagmalamak”, 492-a tamga “damga”, 504-b, 505-a; tamgaçi, 505-b tangsug “harika”, 525-b tarag “eksimik”, 528-a tariyaçi “ekinci”, 541-b tarqa- “dagitmak”, 529-a tauli “tavsan”, 447-a tavar “mallar”, 442-b tebsi “tepsi”, 445-b temege “deve”, 447-b temür “demir”, 508-a tengri “Tanri”, 523-b togta- “kurmak”, 518-a togudag “toy kusu”, 449-b togus “tavus”, 941-a togusun “toz”, 463-b toin “rahip”, 569-a tonu- “soymak”, 517-b toqum “keçe eyer ”, 470-b torga “ipek”, 539-a torgai “turgay”, (Muqaddimat), 541-b torqaru “aslâ”, 542-a torumtai “dogan”, 550-b tölü- “ödemek”, 492-b törü “töre”, 531-b törü- “türemek”, 533-a tug “bayrak”, 464-a tugurga “keçe tezgâhi”, 473-b tulum “tulum”, 500-a tura “kale, istihkâm”, 531-a turgagud “günlük saat”, 539-b tusa “kazanç”, 555-a tusqu “yolluk”, 573-b tuturgan “pirinç”, 460-b tümen “on bin”, 507-b uçira- “karsilasmak”, 67-b ugurga (urga) “kement”, 90-b, 93-a ulaga “savas ati”, 136-a ulus “ulus”, 152-b umarta- “unutmak”, 179-b uqa- “avlamak”, 77-b üker “öküz”, 120-a ümen “yengeç, vb.”, 231-b üre “ürün”, 233-b üyer “sel”, 119-b yara “yara”, 376-a yatugan “tembel, vb.”, 887-b yeke monggul ulus “büyük Mogol ulusu”, 153-a yirtinçü “yeryüzü”, 961-b EKLER -çü, s. 716-b fiilimsi. +d, s.479-a çokluk -güle, sayi birlikteligi, bk. 25-b, mid, 537-b (+le/+len); bk. further, 105-b, ve 108-a -mal, s. 809-a +tai/+tei, s. 313-a